Γιατί το σύμβολο της καρδιάς δεν μοιάζει με πραγματική καρδιά;

Η ανθρώπινη καρδιά είναι ένα σύνθετο όργανο γεμάτο αίμα, βαλβίδες και μυϊκές ίνες. Το σύμβολο της καρδιάς όμως (♥), το πιο αναγνωρίσιμο εικονίδιο αγάπης στον κόσμο, δεν της μοιάζει καθόλου. Δεν έχει κοιλίες, δεν έχει αορτές, δεν έχει τίποτα από τα μορφολογικά χαρακτηριστικά ενός αληθινού καρδιογραφήματος. Πώς λοιπόν κατέληξε αυτό το αφηρημένο σχήμα να ταυτίζεται με το πιο έντονο ανθρώπινο συναίσθημα;

Πρώτη θεωρία: το φύλλο του φυτού Silphium

Η πιο διαδεδομένη —και πιο συναρπαστική— θεωρία, μας πάει στην αρχαία Κυρήνη (σημερινή Λιβύη). Εκεί φύτρωνε ένα φυτό που λεγόταν Silphium, εξαιρετικά πολύτιμο για την εποχή. Το Silphium ήταν τόσο δημοφιλές, που απεικονιζόταν στα νομίσματα της πόλης. Είχε ένα σχήμα παρόμοιο με το σημερινό σύμβολο της καρδιάς.

Γιατί ήταν σημαντικό; Επειδή λέγεται ότι το Silphium είχε αντισυλληπτικές ιδιότητες. Αν αυτή η χρήση είναι σωστή, τότε το “σύμβολο της καρδιάς” δεν ξεκίνησε ως αγάπη, αλλά ως έλεγχος του έρωτα. Μια δηλαδή πρόληψη, όχι έκφραση.

Δεύτερη θεωρία: αναπαράσταση γυναικείου σώματος

Άλλη θεωρία λέει πως το σύμβολο της καρδιάς δεν είναι καθόλου καρδιά, αλλά ιδανικευμένη αναπαράσταση του γυναικείου σώματος — είτε των γοφών και των γλουτών, είτε των μαστών. Το συμμετρικό, καμπύλο σχήμα και η στενή βάση παραπέμπουν σε ερωτικό συμβολισμό, που μεταφράστηκε σε ρομαντισμό αργότερα.

Σε έναν κόσμο που δεν επιτρεπόταν να δείξει το σώμα ευθέως, ένα απλό σχήμα μπορούσε να υπονοεί πολύ περισσότερα. Και με τον καιρό, η υπονόηση έγινε σύμβολο, και το σύμβολο έγινε παγκόσμια σημαία της αγάπης.

Τρίτη θεωρία: μεσαιωνική παρερμηνεία

Κατά τον Μεσαίωνα, οι καλλιτέχνες προσπάθησαν να ζωγραφίσουν την ανθρώπινη καρδιά με βάση περιγραφές αρχαίων συγγραφέων. Χωρίς ακτινογραφίες ή ανατομικές γνώσεις, συχνά απεικόνιζαν την καρδιά σαν ανάποδο κουκουνάρι, ή σαν φυτό με δύο λοβούς. Αυτή η μορφή καθιερώθηκε στη θρησκευτική τέχνη και αργότερα στα χειρόγραφα της αυλής, και εξελίχθηκε στον σημερινό συμβολισμό.

Το σχήμα έγινε συνώνυμο της ρομαντικής ή πνευματικής αγάπης, ιδίως όταν το συνόδευαν εικόνες από χέρια που κρατούν καρδιές ή βέλη που τη διαπερνούν.

Το σύμβολο έγινε pop culture

Η τυποποίηση του ♥ ήρθε τον 19ο και 20ό αιώνα με τις κάρτες Αγίου Βαλεντίνου, τη διαφήμιση και φυσικά… την τράπουλα. Το κόκκινο ♥ έγινε το πιο συναισθηματικά φορτισμένο σύμβολο. Και στη δεκαετία του ’70, με το “I ♥ NY”, απέκτησε και γλωσσική χρήση, δίπλα σε ρήματα και brands. Από τότε, το σύμβολο της καρδιάς δεν ήταν πια ανατομία. Ήταν ιδέα.