Ήξερες οτι το Άλσος Παγκρατίου δεν φτιάχτηκε για το Παγκράτι;

Σήμερα μοιάζει αυτονόητο ότι το Άλσος Παγκρατίου δημιουργήθηκε ως πάρκο γειτονιάς. Η αλήθεια είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα.

Η ιστορία του ξεκινά το 1908, όταν η Φιλοδασική Εταιρεία δημιούργησε εκεί φυτώριο δασικών δέντρων και θάμνων. Ο στόχος ήταν τα φυτά να μεγαλώνουν στο Παγκράτι και αργότερα να μεταφυτεύονται στους λόφους της Αθήνας. Με άλλα λόγια, ένα κομμάτι της πράσινης Αθήνας σχεδιαζόταν να «γεννηθεί» εκεί.

Και αυτή είναι μόνο η αρχή.

Το 1929 οι εφημερίδες προειδοποιούσαν ότι κατσίκες από τη γύρω περιοχή έμπαιναν στο Άλσος και έτρωγαν τη βλάστηση. Λίγα χρόνια αργότερα η εικόνα άλλαξε εντελώς. Το 1936 ο χώρος πέρασε στον Δήμο Αθηναίων και από το 1937 έως το 1939 απέκτησε μονοπάτια, παρτέρια, λίμνες, πάπιες, παγώνια και πέρδικες.

Το πιο απίθανο κεφάλαιο γράφτηκε το 1939.

Στο Παγκράτι υπήρχαν τρεις αρκούδες.

Ήταν η μεγάλη ατραξιόν ενός μικρού ζωολογικού κήπου μέσα στο Άλσος. Δημοσίευμα της εποχής έγραφε με χιούμορ ότι το Παγκράτι είχε αρχίσει να θυμίζει «Καρπάθια και Πυρηναία». Οι αρκούδες βρίσκονταν σε βαθύ κυκλικό χώρο κοντά στη λιμνούλα και συγκέντρωναν πλήθη Αθηναίων.

Η Κατοχή διέλυσε εκείνον τον κόσμο. Ο ζωολογικός κήπος καταστράφηκε, ενώ η ανάγκη για καυσόξυλα έθεσε σε κίνδυνο και τα ίδια τα δέντρα.

Μετά τον πόλεμο, το Άλσος άλλαξε ξανά ζωή. Στις 27 Μαΐου 1950 άρχισαν οι παραστάσεις του θεάτρου «Άλσος». Αργότερα έγινε στέκι καλλιτεχνών και φοιτητών και συνδέθηκε με το Ελεύθερο Θέατρο στα τελευταία χρόνια της δικτατορίας. Στις 19 Μαΐου 1974 φωτιά κατέστρεψε τη σκηνή και τα σκηνικά λίγο πριν από την πρεμιέρα της «Μια ζωή Γκόλφω».

Ακολούθησαν μάχες για κτίσματα, ιδιοκτησίες και νέα σχέδια εκμετάλλευσης. Το 1981 μπήκαν μπουλντόζες για την κατεδάφιση εγκαταστάσεων, ενώ αποφάσεις του ΣτΕ και νομοθετική παρέμβαση του 1982 κατοχύρωσαν τον δημόσιο, κοινόχρηστο χαρακτήρα του χώρου. Ακόμη και σχέδιο για νέο θέατρο 350 θέσεων συνάντησε ισχυρές αντιδράσεις δεκαετίες αργότερα.

Σήμερα ο Δήμος Αθηναίων καταγράφει το Άλσος σε περίπου 25 στρέμματα, με κυρίαρχο δέντρο το πεύκο, παιδική χαρά, γήπεδο μπάσκετ και διαδρομές μέσα στο πράσινο.

Ένα μικρό πάρκο, δηλαδή, που μέσα σε έναν αιώνα πρόλαβε να γίνει φυτώριο, ζωολογικός κήπος, θέατρο, χώρος αντίστασης και πεδίο μάχης για το δικαίωμα μιας πόλης να κρατήσει λίγο χώμα ελεύθερο.

Και το πιο παράξενο είναι ότι χιλιάδες Αθηναίοι περνούν απ’ έξω χωρίς να γνωρίζουν ούτε τις αρκούδες ούτε τα δέντρα που κάποτε προορίζονταν για τους λόφους τους.