Ήξερες ποια είναι η διαφορά μιας Βασίλισσας από τη σύζυγο ενός Βασιλιά;

Όταν ακούμε τη λέξη «Βασίλισσα», νομίζουμε αυτονόητα ότι μιλάμε για μια γυναίκα που έχει την εξουσία ενός βασιλιά. Όμως στην ιστορία των μοναρχιών, τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα. Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε μια Βασίλισσα που κυβερνά και σε μια Βασίλισσα που είναι απλά η σύζυγος του βασιλιά.

Η Βασίλισσα μονάρχης (Queen regnant) είναι μια γυναίκα που ανέβηκε στον θρόνο με δικό της δικαίωμα. Είτε επειδή κληρονόμησε τον θρόνο, είτε επειδή ορίστηκε διάδοχος. Αυτή η Βασίλισσα έχει όλη την εξουσία: υπογράφει νόμους, διορίζει αξιωματούχους, κηρύσσει πολέμους ή ειρήνη. Τέτοια παραδείγματα είναι η Ελισάβετ Α’ της Αγγλίας, η Βικτωρία του Ηνωμένου Βασιλείου, η Μαρία Θηρεσία της Αυστρίας, ή πιο πρόσφατα η Ελισάβετ Β’.

Αντίθετα, η Βασιλική σύζυγος (Queen consort) είναι απλώς η γυναίκα που παντρεύτηκε έναν βασιλιά. Παίρνει τον τίτλο της Βασίλισσας, ζει στο παλάτι, συμμετέχει σε επίσημες τελετές, αλλά δεν έχει πολιτική ή στρατιωτική εξουσία. Δεν μπορεί να κυβερνήσει ούτε να κληρονομήσει τον θρόνο. Είναι τιμητικό αξίωμα, όχι ουσιαστική θέση εξουσίας. Παραδείγματα είναι η Καμίλα του Ηνωμένου Βασιλείου σήμερα ή παλαιότερα η Αμαλία της Ελλάδας.

Ακόμα πιο παράξενο είναι ότι ενώ η γυναίκα ενός βασιλιά λέγεται σχεδόν πάντα Βασίλισσα, ο άντρας μιας βασίλισσας που κυβερνά δεν γίνεται πάντα Βασιλιάς. Αντί να τον κάνουν King (βασιλιά), συνήθως του δίνουν τον τίτλο του Πρίγκιπα Συζύγου (Prince Consort). Ο πιο γνωστός ήταν ο πρίγκιπας Αλβέρτος, σύζυγος της Βικτωρίας. Ο πρίγκιπας Φίλιππος, άντρας της Ελισάβετ Β’, ήταν επίσης μόνο Πρίγκιπας.

Γιατί δεν τον κάνουν βασιλιά; Γιατί σε πολλές παραδόσεις, το να δοθεί τίτλος “King” σε κάποιον σημαίνει ότι γίνεται ανώτερος της βασίλισσας, κάτι που ήθελαν να αποφύγουν. Έτσι, ο τίτλος του Prince Consort δείχνει ότι είναι μεν σύζυγος της μονάρχη, αλλά δεν ασκεί εξουσία.

Υπάρχουν βέβαια και εξαιρέσεις στην ιστορία, όπου ο σύζυγος έγινε κανονικός βασιλιάς με εξουσία. Στη μεσαιωνική Σκωτία και την Ισπανία, με το σύστημα Jure Uxoris (“εξ ονόματος της συζύγου”), ο άνδρας μπορούσε να πάρει το στέμμα. Αλλά στις περισσότερες σύγχρονες μοναρχίες, αυτό δεν συμβαίνει.

Άλλες ιδιαιτερότητες:

Όταν ο βασιλιάς πεθάνει, η χήρα του ονομάζεται Βασίλισσα Χήρα (Queen Dowager).

Αν ο νέος βασιλιάς είναι γιος της, μπορεί να λέγεται Βασιλομήτωρ (Queen Mother), όπως η μητέρα της Ελισάβετ Β’.

Αν μια βασίλισσα σύζυγος έχει ισχυρό χαρακτήρα, συχνά γίνεται αφανής σύμβουλος ή χειραγωγός της εξουσίας, χωρίς τυπική θέση.

Κάποιες βασίλισσες σύζυγοι έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην πολιτική ή την κοινωνία μέσω παρασκηνιακής δράσης, πολιτικών συμμαχιών, ή ακόμα και πολιτισμικών αλλαγών. Ειδικά οι βασίλισσες που έρχονταν από ξένες χώρες (όπως η Άννα της Κιέβου στη Γαλλία) λειτουργούσαν σαν γέφυρες ανάμεσα σε πολιτισμούς, εισάγοντας νέες ιδέες, μόδες και θρησκείες.

Συμπερασματικά: όχι, δεν είναι όλες οι βασίλισσες ίδιες. Άλλες φορούσαν στέμμα επειδή κυβερνούσαν, άλλες επειδή ερωτεύτηκαν τον βασιλιά.

Και στην ιστορία, η διαφορά αυτή άλλαξε τις μοίρες ολόκληρων βασιλείων.