Πίστεψαν πως θα σώσουν την χώρα, αλλά τους αποκεφάλισαν στην κεντρική πλατεία

Μια ομάδα ανθρώπων πίστεψε ότι μπορούσε να αλλάξει τον ρου της ιστορίας. Δεν ήταν στρατηγοί ούτε βασιλείς. Ήταν πολίτες, διανοούμενοι, ευγενείς δεύτερης κατηγορίας, ιερείς και βιοτέχνες. Ονειρεύτηκαν ένα Καστιλιανό βασίλειο χωρίς ξένους φορείς εξουσίας, χωρίς καταχρήσεις από τη φεουδαρχία. Και ξεκίνησαν μια επανάσταση που θα έμενε στην ιστορία ως η Εξέγερση των Κομουνέρος.

Στις αρχές του 1520, ο βασιλιάς Κάρολος Α’, ένας Φλαμανδός ηγεμόνας που μόλις είχε ανέβει στον θρόνο της Καστίλης, ζητούσε νέα χαράτσια. Τα χρήματα δεν θα έμεναν στη χώρα. Θα πήγαιναν για την εκλογή του ίδιου ως Αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο λαός εξοργίστηκε. Η αντίδραση ξεκίνησε από το Τολέδο, και εξαπλώθηκε σε όλη την κεντρική Ισπανία.

Μέσα σε λίγους μήνες, πόλεις όπως το Βαγιαδολίδ, η Σαλαμάνκα και η Σεγκόβια κήρυξαν ανεξαρτησία από το βασιλικό συμβούλιο. Η επανάσταση απέκτησε πολιτικό σώμα, τη Σάντα Χούντα, που αυτοανακηρύχθηκε νόμιμη κυβέρνηση του βασιλείου. Οι επαναστάτες επικαλέστηκαν την εξουσία της ψυχικά ασθενούς βασίλισσας Ιωάννας, ελπίζοντας να της δώσουν φωνή μέσα από τη δική τους.

Όμως κάτι άλλαξε. Η επανάσταση ριζοσπαστικοποιήθηκε. Ο κόσμος στα χωριά ξεσηκώθηκε ενάντια στους φεουδάρχες. Ο φόβος απλώθηκε στους ευγενείς, ακόμη και σ’ εκείνους που αρχικά συμπαθούσαν το κίνημα. Οι παλιοί σύμμαχοι μετατράπηκαν σε εχθρούς. Οι κομουνέρος έμειναν μόνοι τους.

Στις 23 Απριλίου του 1521, οι βασιλικές δυνάμεις επιτέθηκαν στο Βιγιαλάρ. Ο ηγέτης των επαναστατών Χουάν Λόπεθ δε Παντίγια, μαζί με τους συντρόφους του Χουάν Μπράβο και Φρανθίσκο Μαλδονάδο, συνελήφθησαν. Την επόμενη μέρα, τους αποκεφάλισαν δημόσια στην κεντρική πλατεία. Το κεφάλι του Παντίγια καρφώθηκε σε πάσσαλο μπροστά στα μάτια των κατοίκων, ως προειδοποίηση.

Η τελευταία σπίθα της επανάστασης έσβησε στην Τολέδο, όπου η Μαρία Πατσέκο, χήρα του Παντίγια, κράτησε την αντίσταση ζωντανή μέχρι τον Οκτώβριο. Ήξερε πως δεν θα νικούσε, αλλά προτίμησε να πεθάνει ελεύθερη παρά να ζήσει σιωπηλή. Τελικά, μεταμφιεσμένη σε αγρότισσα, κατάφερε να διαφύγει στην Πορτογαλία, όπου πέθανε εξόριστη.

Η επανάσταση απέτυχε. Οι πρωταγωνιστές της εκτελέστηκαν. Αλλά με τον καιρό, οι ιδέες τους άντεξαν περισσότερο από τα σώματά τους. Η μέρα της εκτέλεσης τους, η 23η Απριλίου, έγινε εθνική γιορτή στην Καστίλη. Όχι για να τιμήσει μια νίκη, αλλά για να θυμίσει ότι κάποτε, άνθρωποι χωρίς εξουσία, προσπάθησαν να σταματήσουν μια αυτοκρατορία.