Πούλαγαν ολόκληρα πλοία με ένα κερί: Η πιο αλλόκοτη δημοπρασία της Ιστορίας
Δεν υπήρχε ρολόι. Μόνο ένα κερί. Όταν έσβηνε, ό,τι είχε ειπωθεί τελευταίο κέρδιζε.
Δεν υπήρχε ρολόι, δεν υπήρχε χρονόμετρο, δεν υπήρχε “τελευταίο λεπτό”. Υπήρχε μόνο ένα κερί, αναμμένο μπροστά σε όλους. Όσο αυτό έκαιγε, οι προσφορές συνέχιζαν. Κανείς δεν ήξερε πότε θα σβήσει. Και όταν έσβηνε, ό,τι είχε ειπωθεί τελευταίο ήταν ο νικητής. Αυτή ήταν η «δημοπρασία με κερί», μια μέθοδος που κάποτε καθόριζε τη μοίρα ολόκληρων πλοίων και περιουσιών.
Η πρώτη επίσημη καταγραφή της μεθόδου βρίσκεται στα αρχεία του βρετανικού κοινοβουλίου το 1641. Οι αρχές την υιοθέτησαν για να εξασφαλίσουν μια πιο δίκαιη διαδικασία, αποτρέποντας τους τελευταίους πονηρούς πλειοδότες που περίμεναν το τελικό δευτερόλεπτο. Η ιδέα ήταν απλή αλλά μεγαλοφυής: κανείς δεν θα ξέρει πότε θα τελειώσει η δημοπρασία, γιατί ούτε καν η φλόγα δεν μπορούσε να προβλεφθεί.
Το 1660, το βρετανικό Ναυαρχείο πουλούσε παλιά πολεμικά πλοία με αυτή τη μέθοδο. Ο Σάμιουελ Πέπυς, γραμματέας του ναυτικού και εμβληματικός χρονογράφος της εποχής, περιγράφει τη διαδικασία σαν τελετουργία γεμάτη ένταση και σιωπή. Οι έμποροι και πλοιοκτήτες περίμεναν, συχνά με το στόμα ανοιχτό, προσπαθώντας να προλάβουν το σβήσιμο. Μια ανάσα αργότερα, και μπορεί να είχαν χάσει ένα ολόκληρο πλοίο.
Η φλόγα, τόσο απλή αλλά και τόσο απρόβλεπτη, λειτουργούσε σαν τυφλή θεά της τύχης. Δεν ήταν λίγες οι φορές που κάποιος πήγαινε να μιλήσει και η φλόγα έσβηνε εκείνη τη στιγμή. Οι ψίθυροι για στημένα κεριά ή παραπλανητικούς σπινθήρες έδιναν και έπαιρναν. Αλλά όλοι συμφωνούσαν: ήταν πιο τίμιο από την αναμονή του τελευταίου δευτερολέπτου.
Παρότι η πρακτική άρχισε να φθίνει με την εμφάνιση των ρολογιών και των πιο τυποποιημένων δημοπρασιών, σε μερικά χωριά της Αγγλίας διατηρείται ακόμη ως έθιμο. Στο Chedzoy του Somerset, κάθε 21 χρόνια δημοπρατείται ένα κομμάτι εκκλησιαστικής γης με τον ίδιο τρόπο. Ανάβουν κερί, περιμένουν, κι όταν σβήσει, αυτό ήταν: ο νικητής κλείδωσε.
Ακόμα και σήμερα, ορισμένες ψηφιακές δημοπρασίες μιμούνται την αρχή της «τυχαίας λήξης», προσπαθώντας να αποφύγουν την τακτική του sniping — της τελευταίας στιγμής προσφοράς. Και όμως, αυτή η τεχνική έχει τις ρίζες της σε ένα απλό κερί, που έκαιγε μέσα σε δωμάτια γεμάτα νεύρα, αγωνία και αποφάσεις εκατομμυρίων.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
