Θυμάσαι πότε μπορούμε να βάλουμε άνω τελεία σε μια πρόταση;

Η άνω τελεία δεν είναι και το πιο συνηθισμένο σημείο στίξης που θα συναντήσεις σε ελληνικό κείμενο. Ίσως την έχεις δει σε σχολικά βιβλία, σε επίσημες ανακοινώσεις ή σε κάποιο ιδιαίτερα προσεγμένο δοκίμιο. Κι όμως, υπάρχει λόγος που υπάρχει. Δεν είναι απλώς ένας διακοσμητικός χαρακτήρας, αλλά ένα ουσιαστικό εργαλείο που μας βοηθά να ξεχωρίσουμε δύο προτάσεις με στενή νοηματική σχέση.

Πολλοί τη μπερδεύουν με το ελληνικό ερωτηματικό, που έχει ίδιο σχήμα αλλά διαφορετική λειτουργία. Στην πραγματικότητα, η άνω τελεία χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να κάνουμε μια πιο ισχυρή παύση από αυτήν που προσφέρει το κόμμα, αλλά όχι τόσο ισχυρή όσο η τελεία. Είναι το ενδιάμεσο σημείο στίξης που λέει στον αναγνώστη: “Στάσου για λίγο, αλλά συνέχισε∙ αυτό που ακολουθεί συνδέεται άμεσα.”

Η άνω τελεία είναι ιδανική όταν η δεύτερη πρόταση εξηγεί ή αντιτίθεται στην πρώτη. Παράδειγμα: «Δεν ήθελε να φύγει∙ είχε λόγους που κανείς δεν γνώριζε.» Αν βάζαμε τελεία, ο δεσμός των δύο προτάσεων θα χανόταν. Αν βάζαμε κόμμα, το νόημα θα έμοιαζε βιαστικό ή και λάθος.

Στα πληκτρολόγια, η άνω τελεία είναι άλλο ένα μικρό μυστήριο. Δεν υπάρχει δικό της κουμπί. Πρέπει να χρησιμοποιήσεις ειδικούς συνδυασμούς: σε Windows, μπορείς να την πληκτρολογήσεις με Alt+0183 ή Alt+0903. Σε Mac και Linux, πατάς AltGr+Q. Μπορεί να ακούγεται μπελαλίδικο, αλλά αξίζει τον κόπο, ειδικά αν θέλεις να γράφεις σωστά ελληνικά.

Το ενδιαφέρον είναι πως η άνω τελεία είναι μία από τις λίγες ελληνικές συνεισφορές στα διεθνή σημεία στίξης. Στην Αγγλική, ο αντίστοιχος ρόλος καλύπτεται από το semicolon (;) που στη δική μας γλώσσα παίζει εντελώς διαφορετικό ρόλο: είναι το ερωτηματικό μας!

Η χρήση της άνω τελείας δεν είναι υποχρεωτική σε όλες τις περιπτώσεις, αλλά μπορεί να προσθέσει καθαρότητα και ύφος στο κείμενο. Είναι ένα από τα σημεία στίξης που δείχνουν προσοχή στη λεπτομέρεια και αγάπη για τη γλώσσα. Γι’ αυτό, την επόμενη φορά που θα γράψεις κάτι επίσημο ή λογοτεχνικό, θυμήσου τη∙ μπορεί να είναι το κρυφό χαρτί που θα δώσει βάθος και σύνδεση σε δύο φράσεις που το χρειάζονται.