Την έλεγαν ξένη βασίλισσα, αλλά αυτή τους έντυσε για πάντα σαν Έλληνες

Όταν η 17χρονη Αμαλία του Ολδεμβούργου πάτησε το πόδι της στην Αθήνα το 1837 για να παντρευτεί τον Όθωνα, την υποδέχθηκαν με καχυποψία. Ξανθιά, προτεστάντισσα, Γερμανίδα, δε μιλούσε ελληνικά και έφερνε αέρα Ευρώπης σε μια χώρα που μόλις είχε ξεφύγει από τα σπαθιά της Επανάστασης. Κανείς δεν περίμενε πως αυτή η γυναίκα θα έραβε με τα χέρια της κάτι που θα έμενε για πάντα: την πιο αναγνωρίσιμη γυναικεία εθνική ενδυμασία της Ελλάδας.

Η “ενδυμασία Αμαλίας” δεν ήταν ένα ρούχο, ήταν ένα σύμβολο. Η Αμαλία πήρε παραδοσιακά στοιχεία από διάφορες περιοχές — τις μανίκες από τα νησιά, τη φούστα από τη Στερεά, το γιλέκο από τη Μικρά Ασία — και τα συνδύασε με ευρωπαϊκές γραμμές. Δημιούργησε μια στολή αυλής, κομψή αλλά ελληνική, και την επέβαλε στις κυρίες του παλατιού. Δεν ήταν απλώς ένα στιλ. Ήταν μια δήλωση: πως το νέο ελληνικό κράτος μπορούσε να φοράει τα δικά του, χωρίς να ντρέπεται. Και πως η ίδια, η “ξένη βασίλισσα”, ήθελε να δείξει πίστη σε αυτή τη χώρα, όχι απλώς να τη διακοσμήσει.

Το κοντό γιλέκο της με τα περίτεχνα κεντήματα, η μακριά φουστάνα, η φούντα στο φέσι, έγιναν μόδα. Πέρασαν από τις αίθουσες του παλατιού στις παρελάσεις, στις σχολικές γιορτές, στα χαρτονομίσματα, στα αγάλματα. Οι γυναίκες που μέχρι τότε ντύνονταν κατά τόπους διαφορετικά, άρχισαν να αναγνωρίζουν μια “ελληνική ταυτότητα” και στα ρούχα. Μέσα από αυτή τη φορεσιά, γεννήθηκε το γυναικείο εθνικό ένδυμα.

Η Αμαλία δεν περιορίστηκε στα υφάσματα. Έφερε στην Αθήνα τους πρώτους οργανωμένους κήπους. Ο Εθνικός Κήπος, που αρχικά λεγόταν Βασιλικός, ήταν το προσωπικό της όραμα. Τον σχεδίασε σαν καταφύγιο. Φύτεψε φοίνικες από την Αίγυπτο, ακακίες από την Αυστραλία, λεύκες από την Ιταλία, ενώ ανάμεσα στα μονοπάτια φρόντισε να υπάρχουν παγκάκια, σκιά και λίμνες. Ο λαός, που στην αρχή τη φοβόταν, άρχισε να την αποκαλεί “κυρά των λουλουδιών”.

Μπορεί ο γάμος της με τον Όθωνα να μην χάρισε απογόνους, μπορεί η εξορία τους από την Ελλάδα να ήταν πικρή, όμως εκείνη άφησε πίσω της μια φορεσιά που φοριέται μέχρι σήμερα. Σχολεία, παρελάσεις, γιορτές και μουσεία είναι γεμάτα από την «Αμαλία». Και ο Εθνικός Κήπος, αιώνες μετά, παραμένει η πράσινη καρδιά της Αθήνας, ακόμα κι αν λίγοι θυμούνται ποια τον έσπειρε πρώτη