Την έστειλε ο Χατζιδάκις να τραγουδήσει για την Κύπρο στην Ευρώπη. Το τραγούδι της απαγορεύτηκε από την τουρκική τηλεόραση

Η Μαρίζα Κωχ δεν ήθελε να πάει στη Eurovision. Το είχε ξεκαθαρίσει. Της το ζήτησε όμως ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις. “Θα γράψεις κάτι για την Κύπρο. Όχι για να κερδίσουμε, για να θυμίσουμε στην Ευρώπη τι έγινε”. Το 1976, μόλις δύο χρόνια μετά την τουρκική εισβολή, η Ελλάδα αποφάσιζε να επιστρέψει στον ευρωπαϊκό διαγωνισμό, όχι με κάποιο εμπορικό τραγούδι, αλλά με μια προσευχή.

Το “Παναγιά μου, Παναγιά μου” ήταν ένα μοιρολόι ντυμένο με μπαλάντα. Απέναντι στην παγκόσμια σκηνή του μουσικού θεάματος, ένα κορίτσι ντυμένο στα μαύρα, χωρίς ντεκολτέ, χωρίς χαμόγελο, τραγουδούσε σαν να κηδεύει πατρίδα. Οι στίχοι: “Παναγιά μου, Παναγιά μου, πάρε με και μένα κοντά σου”. Ένα μήνυμα για την Κύπρο, την προσφυγιά, το θάνατο, το ξερίζωμα.

Το τραγούδι απαγορεύτηκε αμέσως από την τουρκική τηλεόραση. Κανένας Τούρκος δεν το άκουσε ποτέ από την επίσημη μετάδοση. Ήταν πολύ “πολιτικό”, πολύ ξεκάθαρο. Ήταν καταγγελία, όχι συμμετοχή. Η Κωχ δεν είχε σκοπό να διασκεδάσει, αλλά να πονέσει. Και η Ευρώπη το άκουσε. Δεν το ψήφισε ιδιαίτερα, αλλά δεν πέρασε και απαρατήρητο. Μια Ελλάδα που φώναζε χωρίς να ουρλιάζει.

Η ίδια η Κωχ δεν το ξέχασε ποτέ. Είπε χρόνια μετά: “Δεν ήθελα να τραγουδήσω για διαγωνισμό, αλλά για το αίμα που είχε χυθεί. Και αυτό έκανα. Το χρωστούσα”. Το τραγούδι ηχογραφήθηκε ξανά, μπήκε σε δίσκους, παίχτηκε σε σχολεία, σε ντοκιμαντέρ, έγινε μάθημα.

Σήμερα είναι μια από τις πιο συγκινητικές στιγμές της ελληνικής παρουσίας στον διαγωνισμό. Όχι γιατί είχε νότες δυνατές, αλλά γιατί είχε πένθος. Και η Ευρώπη, έστω και για λίγα λεπτά, το σεβάστηκε.