Το Γαλαξίδι δεν πήρε το όνομά του από το γάλα και το ξύδι

Το Γαλαξίδι είναι ένας από τους πιο γραφικούς ναυτικούς οικισμούς της Ελλάδας. Όμως, το όνομά του συχνά προκαλεί παρεξηγήσεις. Για χρόνια, τουρίστες και περαστικοί υποθέτουν ότι προέρχεται από τις λέξεις «γάλα» και «ξύδι». Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο παλιά και λιγότερο… γαστρονομική.

Η ονομασία Γαλαξ(ε)ίδι εμφανίστηκε πρώτη φορά κάπου ανάμεσα στον 6ο και τον 9ο αιώνα μ.Χ. Η επικρατέστερη εκδοχή λέει πως προέρχεται από το όνομα ενός φυτού: της γαλατσίδας, που ευδοκιμεί άγρια στην περιοχή. Η λέξη ανάγεται στο αρχαίο «γαλακτίς», από όπου και η ορθογραφία με -ι-.

Άλλες θεωρίες απορρίφθηκαν σταδιακά από τους γλωσσολόγους. Ο περιηγητής Dodwell είχε υποστηρίξει ότι το όνομα προέρχεται από τις λέξεις «γάλα» και «οξώδης» (δηλαδή ξινός), αλλά η άποψη αυτή δεν έχει γλωσσική βάση. Ούτε και η εκδοχή ότι προέρχεται από το «γάλα» και τον «ιξό» – το κολλώδες υγρό ορισμένων φυτών – θεωρείται σωστή.

Κάποιοι ιστορικοί πίστευαν πως το όνομα πήρε τη μορφή του από έναν βυζαντινό τοπάρχη με το επώνυμο Γαλαξείδης, ο οποίος λέγεται ότι ξαναέχτισε την πόλη. Όμως τα ονόματα δεν δημιουργήθηκαν έτσι: το επώνυμο προήλθε από το τοπωνύμιο – και όχι το αντίστροφο.

Υπάρχει τέλος και ένας μύθος που κυκλοφορούσε στα παλιά παραμύθια της περιοχής. Σύμφωνα με αυτόν, μια γοργόνα που λεγόταν Γάλαξα έκλεψε την καρδιά του Προμηθέα. Εκείνος την απήγαγε και την κράτησε στο μέρος που σήμερα ονομάζεται Γαλαξίδι. Η θάλασσα, λέει ο μύθος, κράτησε το όνομά της.

Όποια εκδοχή κι αν διαλέξει κανείς, το σίγουρο είναι ότι το Γαλαξίδι δεν έχει σχέση με τη φράση «γάλα και ξύδι». Έχει ιστορία, μυθολογία, και ένα όνομα που επιβίωσε για περισσότερους από δώδεκα αιώνες, χωρίς να χαλάσει ούτε μία σταγόνα.