Το κράτος που γεννήθηκε από τη διάλυση των Μογγόλων και κατέρρευσε πριν το μάθει κανείς

Όταν ο θάνατος του τελευταίου μεγάλου ηγέτη των Μογγόλων στην Περσία βύθισε το Ιλχανάτο στο χάος, από τα ερείπια ξεπήδησαν μικρές δυναστείες που διεκδίκησαν εξουσία. Μία από αυτές ήταν οι Τζαλαγιρίδες. Δεν ήταν απλώς απόγονοι των Μογγόλων. Ήταν κάτι άλλο. Μιλούσαν τουρκικά, έγραφαν περσικά, προσεύχονταν στα αραβικά και σφάζονταν σαν παλιοί νομάδες. Το κράτος τους ξεκίνησε το 1335. Πέθανε το 1432. Κανείς δεν πρόλαβε να το μάθει.

Το σουλτανάτο των Τζαλαγιριδών ξεκίνησε στη Βαγδάτη, όταν ο Τατζ αντ-Ντιν, απόγονος μογγολικής οικογένειας, αυτοανακηρύχθηκε σουλτάνος. Είχε τα ερείπια του Ιλχανάτου στα χέρια του και προσπάθησε να ενώσει ένα λαό που δεν ήταν ούτε ακριβώς Πέρσες, ούτε Τούρκοι, ούτε Άραβες. Το μόνο που τους ένωνε ήταν το κενό εξουσίας. Η Βαγδάτη ξαναέγινε πρωτεύουσα. Αλλά μόνο για λίγο.

Το κράτος τους επεκτάθηκε μέχρι την Ταυρίδα και τη Βασόρα. Οι Τζαλαγιρίδες έστησαν διοίκηση στα πρότυπα των Ιλχανιδών, με κόκκινες τετράγωνες σφραγίδες και διπλωματικά έγγραφα στα αραβικά. Οι γραμματείς τους μιλούσαν περσικά, αλλά οι ίδιοι έδιναν εντολές στα μογγολικά. Κανείς δεν ήξερε ακριβώς ποιοι ήταν. Ούτε οι ίδιοι.

Η εξουσία τους κλονίστηκε από εσωτερικές εξεγέρσεις, αλλά η πραγματική καταστροφή ήρθε με τον Ταμερλάνο. Ο Τιμούρ ισοπέδωσε περιοχές, αφαίρεσε εδάφη, και τους άφησε ακρωτηριασμένους πολιτικά. Κι όταν ο ίδιος πέθανε το 1405, οι Τζαλαγιρίδες έκαναν μια απεγνωσμένη απόπειρα επιστροφής στην εξουσία στο νότιο Ιράκ. Αλλά το παιχνίδι είχε ήδη χαθεί.

Το 1432, μια τουρκική φυλή που λεγόταν Καρά Κογιουνλού — οι «Μαύροι Κερασφόροι» — τους εξόντωσε μέχρι τον τελευταίο. Έσφαξαν τον τελευταίο σουλτάνο, Χουσεΐν μπιν Αλά αντ-Ντάουλα, και κατέλαβαν τη Βασόρα. Ολόκληρη η δυναστεία εξαφανίστηκε από την ιστορία. Και μαζί της, ένα από τα πιο σύνθετα, μπερδεμένα, αλλά και συναρπαστικά πειράματα εξουσίας της μετα-Μογγολικής Ανατολής.

Σήμερα, οι Τζαλαγιρίδες δεν διδάσκονται σε κανένα σχολείο. Δεν υπάρχουν αγάλματα, μουσεία ή τραγούδια γι’ αυτούς. Αλλά κυβέρνησαν τη Βαγδάτη για σχεδόν έναν αιώνα. Ένα κράτος-φάντασμα, που γεννήθηκε από την κατάρρευση μιας αυτοκρατορίας και χάθηκε μέσα στο αίμα και τη σιωπή.