Ο Έλληνας επιχειρηματίας που κατέκτησε τη Χαβάη. Τον έλεγαν θείο Τζορτζ

Ο Γεώργιος Λυκούργος, γνωστός στη Χαβάη ως «θείος Τζορτζ», υπήρξε μια από τις πιο εντυπωσιακές φυσιογνωμίες της ελληνικής διασποράς και ταυτόχρονα ένας άνθρωπος που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία του νησιωτικού συμπλέγματος του Ειρηνικού. Γεννήθηκε το 1858 στον Βασαρά Λακωνίας, αλλά η ζωή του θα τον έφερνε πολύ μακριά από τα βουνά της Πελοποννήσου, μέχρι τα ηφαιστειογενή τοπία της Χαβάης. Ξεκίνησε το ταξίδι του για την Αμερική το 1877 και γρήγορα στράφηκε στο εμπόριο φρούτων μεταξύ Καλιφόρνιας και Χαβάης. Ήταν ένας άνθρωπος με επιχειρηματικό ένστικτο και ταυτόχρονα με ισχυρή πολιτική και πολιτισμική συνείδηση.

Το 1893 ανέλαβε με λήζινγκ έναν μικρό ξενώνα στην παραλία Γουαϊκίκι της Χονολουλού, τον οποίο μετονόμασε σε «Sans Souci», εμπνευσμένος από τα ανάκτορα του Πότσδαμ. Γρήγορα τον ανέδειξε σε κοσμοπολίτικο προορισμό, προσελκύοντας διάσημους επισκέπτες όπως τον συγγραφέα Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον. Το ξενοδοχείο δεν ήταν μόνο ένας τόπος αναψυχής, αλλά και ένας άτυπος πολιτιστικός πυρήνας, όπου ο Λυκούργος προωθούσε την ελληνικότητα και ταυτόχρονα αναδείκνυε την παράδοση της Χαβάης. Σύντομα, ανέπτυξε φιλικές σχέσεις με τη βασιλική οικογένεια της Χαβάης, γεγονός που του προσέδωσε το παρατσούκλι «Δούκας της Σπάρτης», λόγω της καταγωγής του και της αριστοκρατικής του παρουσίας.

Το 1895 κατηγορήθηκε για συμμετοχή στην αποτυχημένη αντεπανάσταση υπέρ της βασίλισσας Λιλιουοκαλάνι και φυλακίστηκε χωρίς δίκη για 52 ημέρες. Το όνομά του συνδέθηκε με τους υπερασπιστές της μοναρχίας σε μια εποχή που οι απόγονοι Αμερικανών ιεραποστόλων εγκαθίδρυαν μια αυταρχική «Δημοκρατία» που έδινε δικαίωμα ψήφου μόνο σε λίγους άνδρες. Παρά την ταλαιπωρία του, ο Λυκούργος δεν κάμφθηκε. Συνέχισε τη δράση του με ακόμη μεγαλύτερη ένταση.

Το 1904 απέκτησε το ιστορικό ξενοδοχείο Volcano House, χτισμένο κοντά στο ηφαίστειο Κιλαουέα, και το μετέτρεψε σε σημείο αναφοράς για κάθε επισκέπτη του νησιού. Δεν δίστασε να συνδέσει το τουριστικό προϊόν με τη μυθολογία της Χαβάης: στο ξενοδοχείο του υπήρχε ιερό για τη θεά της φωτιάς Πέλε, και ο ίδιος καθιέρωσε το τελετουργικό της ρίψης μπουκαλιών τζιν μέσα στο ηφαίστειο, προκαλώντας ανάμικτες αντιδράσεις – ενθουσιασμό στον κόσμο, αποδοκιμασία από τις αρχές του Εθνικού Πάρκου. Ήταν εκείνος που μαζί με τον γεωλόγο Τόμας Τζάγκαρ συνέβαλε καθοριστικά στην ίδρυση του Ηφαιστειακού Παρατηρητηρίου της Χαβάης, ενώ αργότερα έπεισε την αμερικανική κυβέρνηση να ιδρύσει το Εθνικό Πάρκο Ηφαιστείων. Ο ίδιος έγινε κάτι σαν ανεπίσημος πρέσβης του τουρισμού στο νησί, αφηγούμενος ιστορίες από την αρχαία Ελλάδα και τη Χαβάη στους ταξιδιώτες που έφταναν στα ξενοδοχεία του.

Παντρεύτηκε την Αθηνά Γερασίμου από τη Σπάρτη και απέκτησαν τρία παιδιά. Η σύζυγός του πιθανόν να ήταν η πρώτη Ελληνίδα που πάτησε ποτέ στη Χαβάη. Το 1940, όταν το ιστορικό ξενοδοχείο του καταστράφηκε από πυρκαγιά, ο Λυκούργος ήταν ήδη 81 ετών. Δεν το έβαλε κάτω. Ταξίδεψε στην Ουάσινγκτον και με προσωπικές επαφές έπεισε την κυβέρνηση να χτίσει νέα κτίρια διοίκησης, ώστε να του επιτραπεί να ανακατασκευάσει το ξενοδοχείο του. Το νέο Volcano House εγκαινιάστηκε το 1941. Έζησε ως τα 101 του χρόνια, πεθαίνοντας στη Χαβάη το 1960, τιμημένος από τις τοπικές κοινότητες και τη μνήμη όσων γνώρισαν τον «θείο Τζορτζ».

Ήταν ένας Έλληνας που δεν έγινε βασιλιάς, αλλά κυβέρνησε μια ολόκληρη κοινότητα με το όραμά του, τη φιλοξενία του και το πάθος του για τη γη που επέλεξε να ζήσει. Ένας άνθρωπος που απέδειξε πως, με πείσμα, φαντασία και αξιοπρέπεια, μπορείς να χαράξεις τη δική σου ιστορία ακόμα και στην άκρη του κόσμου.