Ελλάδα: Δημογραφική κατάρρευση με 185 ηλικιωμένους για κάθε 100 παιδιά
Με έναν στους τέσσερις πολίτες ηλικιωμένο και καταστροφικό φυσικό ισοζύγιο, η Ελλάδα καταρρέει δημογραφικά χωρίς καμία ουσιαστική κρατική στήριξη
Και επίσημα σε χώρα γερόντων εξελίσσεται η Ελλάδα, σύμφωνα με αποκαρδιωτικά στοιχεία που αποτυπώνουν το μέγεθος τους προβλήματος. Από τη μία η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και από την άλλη η δραματική μείωση των γεννήσεων στην Ελλάδα, έχουν ως αποτέλεσμα η τρίτη ηλικία να λαμβάνει ολοένα και περισσότερο πληθυσμιακό προβάδισμα
Το φαινόμενο αυτό αφορά φέτος την 1η Οκτωβρίου, την Παγκόσμια Ημέρα των Ηλικιωμένων, υπό το κεντρικό μήνυμα «Η Εποχή της Μακροζωίας: Επανεκτίμηση των Συστημάτων για μεγαλύτερη διάρκεια ζωής».
Στη χώρα μας, η πραγματικότητα αποτυπώνει ανάγλυφα την κρίση: σχεδόν ένας στους τέσσερις πολίτες (23,7%) είναι ηλικίας 65 ετών και άνω, γεγονός που καθιστά επείγουσα την αναβάθμιση των δομών πρόληψης, ιατρικής φροντίδας και στήριξης ηλικιωμένων. Αντ’ αυτού όμως, βλέπουμε ότι στην Ελλάδα η κρατική μέριμνα ολοένα και αποσύρεται από τη στήριξη της τρίτης ηλικίας.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΕΛΣΤΑΤ για την 1η Ιανουαρίου 2025 ο πληθυσμός της Ελλάδας ανερχόταν σε 10.372.335 κατοίκους. Εξετάζοντας τις ηλικίες, οι ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών αποτελούν πλέον το 23,7% του πληθυσμού, την ώρα που τα παιδιά ηλικίας 0-14 ετών περιορίζονται μόλις στο 12,8%.
Ως αποτέλεσμα, ο δείκτης γήρανσης εκτινάχθηκε στο 185,4, κάτι που σημαίνει ότι για κάθε 100 παιδιά αντιστοιχούν περίπου 185 ηλικιωμένοι. Την ίδια στιγμή, το δημογραφικό πρόβλημα βαθαίνει δραματικά λόγω του αρνητικού φυσικού ισοζυγίου, καθώς το 2024 καταγράφηκαν 68.309 γεννήσεις έναντι 125.873 θανάτων.
Η ραγδαία αύξηση των ατόμων που ξεπερνούν τα 80, τα 90 ή ακόμα και τα 100 έτη δεν συνιστά απλώς μια απλή δημογραφική αλλαγή, αλλά δημιουργεί επιτακτικές, νέες απαιτήσεις για τις δομές υγείας και κοινωνικής πρόνοιας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, οι πολίτες ηλικίας 60 ετών και άνω προβλέπεται να εκτοξευθούν από 215 εκατομμύρια το 2021 σε πάνω από 300 εκατομμύρια έως το 2050, διάστημα στο οποίο ο πληθυσμός των άνω των 80 αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί.
Σε αυτό το πλαίσιο, όπως υπογραμμίζει η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία, η αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στη διεύρυνση των νοσοκομειακών και προνοιακών μονάδων. Αντίθετα, επιβάλλεται ένας ριζικός επανασχεδιασμός των συστημάτων υγείας που θα δίνει προτεραιότητα στην πρόληψη, την πρωτοβάθμια και κατ’ οίκον φροντίδα, τη γηριατρική αξιολόγηση, την αποκατάσταση και, πάνω απ' όλα, στη διατήρηση της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων.
Όμως βλέπουμε ότι αντί για έναν ολιστικό επανασχεδιασμό του συστήματος υγείας και πρόνοιας που θα θωράκιζε την τρίτη ηλικία, η πολιτεία περιορίζεται σε αποσπασματικά μέτρα πυροσβεστικού χαρακτήρα. Το Εθνικό Σύστημα Υγείας υποστελεχωμένο και διαλυμένο αδυνατεί να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες ενός πληθυσμού που γηράσκει ραγδαία, αφήνοντας τους ηλικιωμένους και τις οικογένειές τους μόνους απέναντι στο τεράστιο κόστος της μακροχρόνιας φροντίδας.
Η έλλειψη πολιτικής βούλησης για πραγματικές επενδύσεις στην πρωτοβάθμια υγεία και στις σύγχρονες προνοιακές δομές αποδεικνύει ότι το «δημογραφικό» αντιμετωπίζεται από το Μαξίμου μόνο ως επικοινωνιακό σύνθημα στα συνέδρια, και όχι ως μια εθνική προτεραιότητα επιβίωσης που απαιτεί άμεση και γενναία δράση.
