Σποράδες: Πρώτη στην Ελλάδα με 3D τεχνητούς υφάλους για την προστασία της θάλασσας

Στις Σποράδεςγράφτηκε μια σημαντική πρώτη για την Ελλάδα, με την πόντιση των πρώτων 3D εκτυπωμένων τεχνητών υφάλων στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου και Βορείων Σποράδων.

Η δράση αφορά την αποκατάσταση υποβαθμισμένων θαλάσσιων οικοτόπων και δείχνει πώς η τεχνολογία μπορεί να μπει στην υπηρεσία της φύσης. Το έργο υλοποιήθηκε από το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Περιφέρειας Θεσσαλίας και το ΕΛΚΕΘΕ, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού LIFE DREAM.

Οι τεχνητές δομές τοποθετήθηκαν σε δύο περιοχές του Πάρκου, οι οποίες επιλέχθηκαν επειδή οι φυσικοί ύφαλοι εκεί βρίσκονται σε επιβαρυμένη οικολογική κατάσταση. Πρόκειται για μια παρέμβαση που γίνεται για πρώτη φορά στον ελλαδικό χώρο και έχει στόχο να βοηθήσει τη θαλάσσια ζωή να ξαναβρεί χώρο ανάπτυξης εκεί όπου οι πιέσεις έχουν αφήσει σοβαρό αποτύπωμα.

Το LIFE DREAM είναι ένα ευρωπαϊκό έργο που τρέχει σε περιοχές της Ιταλίας, της Ισπανίας και της Ελλάδας, με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Προγράμματος LIFE 2021-2027. Στόχος του είναι να ενισχυθεί η γνώση για τους φυσικούς υφάλους, την κατάσταση στην οποία βρίσκονται και τις υπηρεσίες που προσφέρουν στα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Οι φυσικοί ύφαλοι έχουν τεράστια οικολογική αξία

Λειτουργούν ως σημεία υψηλής βιοποικιλότητας, φιλοξενούν προστατευόμενα είδη και στηρίζουν ολόκληρες θαλάσσιες κοινότητες. Την ίδια ώρα όμως είναι από τους πιο ευάλωτους βενθικούς οικοτόπους, καθώς δέχονται πίεση από θαλάσσια απορρίμματα, εγκαταλελειμμένα αλιευτικά εργαλεία και την άνοδο της θερμοκρασίας.

Στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου και Βορείων Σποράδων υπάρχουν εκτεταμένοι κοραλλιγενείς σχηματισμοί, γοργονίες και άλλοι ευαίσθητοι οργανισμοί. Η περιοχή είναι μία από τις τέσσερις εφαρμογές του έργου στη Μεσόγειο και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή συνδυάζει μεγάλη οικολογική σημασία με υπαρκτές πιέσεις από ανθρώπινες δραστηριότητες.

Οι 3D εκτυπωμένοι ύφαλοι έχουν κατασκευαστεί από βιοδιασπώμενα υλικά που μιμούνται τους φυσικούς σκελετούς κοραλλιών. Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Δεν μιλάμε για απλές κατασκευές που απλώς τοποθετούνται στον βυθό, αλλά για δομές που έχουν σχεδιαστεί ώστε να βοηθούν την ανάπτυξη κοραλλιογενών ειδών, σπόγγων και άλλων βενθικών οργανισμών.

Με τον χρόνο, τα υλικά αποδομούνται σταδιακά μέσα στο θαλάσσιο περιβάλλον. Στη θέση τους μπορεί να μείνει μια φυσική δομή υφάλου, εφόσον η διαδικασία προχωρήσει όπως έχει σχεδιαστεί. Αυτό κάνει την παρέμβαση ακόμη πιο σημαντική, γιατί συνδέει την τεχνολογική καινοτομία με την πραγματική αποκατάσταση της φύσης.

Το έργο δεν σταματά μόνο στην πόντιση των δομών

Περιλαμβάνει και δράσεις για την απομάκρυνση απορριμμάτων από υφάλους, την πρόληψη νέας συσσώρευσης σκουπιδιών και την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας μέσα από νέες μεθόδους ανακύκλωσης πλαστικών που ανασύρονται από τη θάλασσα. Υπάρχει δηλαδή μια συνολική λογική προστασίας και όχι μια μεμονωμένη κίνηση εντυπωσιασμού.

Σημαντικό κομμάτι είναι και η ενημέρωση του κοινού. Στην Αλόννησο και σε σχολεία της Λάρισας έχουν γίνει δράσεις ευαισθητοποίησης για τη σημασία των φυσικών υφάλων και την ανάγκη προστασίας τους. Γιατί τέτοιες πρωτοβουλίες δεν κερδίζονται μόνο στον βυθό. Κερδίζονται και στην κοινωνία, όταν οι πολίτες καταλαβαίνουν τι ακριβώς κινδυνεύει να χαθεί.

Η πόντιση των πρώτων 3D τεχνητών υφάλων στις Σποράδες είναι ένα ορόσημο για την Ελλάδα. Δεν λύνει από μόνη της όλα τα προβλήματα των θαλασσών, αλλά δείχνει έναν δρόμο. Και αυτός ο δρόμος περνά από την επιστήμη, τη συνεργασία, την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και την απόφαση να προστατευτούν οικοσυστήματα που δεν φαίνονται στην καθημερινότητα, αλλά κρατούν ζωντανή τη θάλασσα.