Αν δεν τον είχαν τιμωρήσει στέλνοντάς τον στη Μακρόνησο, ολόκληρη η Ελλάδα θα είχε γελάσει λιγότερο
Πριν γίνει ο άνθρωπος που έκανε την Ελλάδα να γελάει, ο Θανάσης Βέγγος πέρασε από ένα μέρος όπου κανείς δεν γελούσε: τη Μακρόνησο.
Στη δεκαετία του 1940, η Ελλάδα δεν ήταν μια χώρα για όλους. Ανάλογα με το τι πίστευες, μπορούσες να βρεθείς στη λάθος πλευρά της ιστορίας. Μερικοί το έμαθαν με τον σκληρό τρόπο. Ανάμεσά τους, ένας νεαρός άνδρας που δεν είχε προλάβει ακόμα να γίνει αυτό που έμελλε να γίνει: ο άνθρωπος που θα έκανε μια ολόκληρη χώρα να γελάει. Όμως, προτού τον γνωρίσει το κοινό, προτού γίνει σύμβολο του καθημερινού ανθρώπου που παλεύει με την τύχη του, πέρασε από ένα μέρος που δεν είχε χώρο για γέλια: τη Μακρόνησο.
Όταν ο Θανάσης Βέγγος κλήθηκε να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία, δεν στάλθηκε σε κάποιο απλό στρατόπεδο. Το επώνυμό του ήταν ήδη «σημαδεμένο» από τις πολιτικές πεποιθήσεις του πατέρα του, ο οποίος είχε χαρακτηριστεί αριστερός. Και έτσι, αντί για ένα τυπικό στρατόπεδο εκπαίδευσης, βρέθηκε στη Μακρόνησο, έναν τόπο που είχε λιγότερο να κάνει με την εκπαίδευση και περισσότερο με την τιμωρία.
Η Μακρόνησος δεν ήταν ένα απλό στρατόπεδο. Ήταν ένα νησί-φυλακή, όπου όσοι θεωρούνταν «ανεπιθύμητοι» υποβάλλονταν σε σκληρή εκπαίδευση, καταναγκαστικά έργα και, πολλές φορές, βασανιστήρια. Εκεί, οι στρατιώτες έπρεπε να αποδείξουν την «εθνική τους συνείδηση», να υπογράψουν δηλώσεις μετανοίας και να αποκηρύξουν τις ιδέες τους. Δεν ήταν ένας τόπος για όνειρα ή φιλοδοξίες. Κι όμως, μέσα σε αυτό το περιβάλλον, γεννήθηκε το πνεύμα που αργότερα θα έδινε γέλιο στην Ελλάδα.
Στη Μακρόνησο, ο Βέγγος γνώρισε τον Νίκο Κούνδουρο, έναν άλλο φαντάρο που θα γινόταν σπουδαίος σκηνοθέτης. Εκεί, κάτω από συνθήκες εξάντλησης, η φιλία τους άναψε μια σπίθα. Αργότερα, ο Κούνδουρος του έδωσε τον πρώτο του ρόλο στον κινηματογράφο, στο «Μαγική Πόλη». Ήταν η αρχή μιας καριέρας που δεν θα είχε υπάρξει αν η ιστορία δεν είχε χαράξει αυτή τη διαδρομή.
Η ειρωνεία είναι ότι αν η πολιτική δεν τον είχε εξορίσει, ίσως να μην είχε γίνει ποτέ ο ηθοποιός που έγινε. Η σωματική δοκιμασία, η σκληρότητα της Μακρονήσου και οι εμπειρίες του εκεί διαμόρφωσαν τον τρόπο που έπαιζε τους ρόλους του: έναν άνθρωπο που τρέχει, που αγωνίζεται, που παλεύει με τις αντιξοότητες με έναν τρόπο που κάνει τους θεατές να γελούν και να δακρύζουν ταυτόχρονα.
Η Ελλάδα γέλασε πολύ με τον Θανάση Βέγγο. Αλλά για να γίνει αυτό, κάποτε, κάποιος τον έστειλε σε ένα μέρος όπου κανείς δεν γελούσε.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
