Η ραδιενέργεια του Τσερνόμπιλ έφτασε και στην Τουρκία – αλλά κανείς δεν το παραδέχτηκε ποτέ

Όταν ο αντιδραστήρας του Τσερνόμπιλ εξερράγη το 1986, το ραδιενεργό νέφος κινήθηκε σαν αόρατος δολοφόνος πάνω από την Ευρώπη. Οι χώρες του Ανατολικού Μπλοκ επλήγησαν πρώτες, αλλά το νέφος δεν σταμάτησε εκεί. Οι μετεωρολογικοί χάρτες έδειχναν καθαρά ότι η Μαύρη Θάλασσα και τα παράλια της Τουρκίας μπήκαν στο επίκεντρο.

Η βόρεια Τουρκία δέχθηκε υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας, ιδιαίτερα στην περιοχή του Ριζούντα και της Τραπεζούντας. Η βροχή κατέβασε ραδιενεργά στοιχεία στο έδαφος, στα φυτά, στο νερό. Τα τσάγια, τα λαχανικά, τα κοπάδια μόλυναν τη διατροφική αλυσίδα. Όμως κανένας κρατικός συναγερμός δεν ενεργοποιήθηκε.

Οι τουρκικές αρχές, παρά τις ενδείξεις, καθησύχασαν τον πληθυσμό. Δημόσιοι λειτουργοί έπιναν τσάι μπροστά στις κάμερες για να δείξουν ότι όλα είναι καλά. Επιστημονικά δεδομένα αποσιωπήθηκαν. Η ραδιενέργεια μετατράπηκε σε θέμα εθνικής υπερηφάνειας και η πληροφόρηση έγινε αντικείμενο ελέγχου.

Μόνο χρόνια αργότερα, γιατροί και ερευνητές άρχισαν να παρατηρούν περίεργες αυξήσεις σε καρκίνους του θυρεοειδούς, σε παιδιά με λευχαιμία, σε γυναίκες με προβλήματα κύησης. Ο συσχετισμός με το Τσερνόμπιλ ήταν προφανής, αλλά πολιτικά ενοχλητικός. Ούτε παραδοχή, ούτε δημόσια έρευνα.

Το 1986 στην Τουρκία, η ραδιενέργεια έγινε ένα θέμα που “δεν συνέβη”. Μια φράση που δεν ειπώθηκε ποτέ. Το κόστος αυτής της σιωπής ακόμη μετριέται. Δεν είναι μόνο τα σώματα που επηρεάστηκαν. Είναι η εμπιστοσύνη σε ένα κράτος που διάλεξε τη σταθερότητα αντί της αλήθειας.

Και αν κάτι είναι πιο αόρατο κι από τη ραδιενέργεια, είναι η απόφαση να την αφήσεις να υπάρχει – σαν να μην υπάρχει.