Ο Κεφαλονίτης που έφυγε με άδεια χέρια, πλούτισε στη Ρουμανία, γύρισε και ίδρυσε σχολή για να μάθουν οι γυναίκες πώς να ζουν καλύτερα

Το 1855, ένας νέος άντρας από την Πλαγιά της Κεφαλονιάς άφηνε πίσω του τη φτώχεια του Ιονίου και ξεκινούσε για την Κωνσταντινούπολη με τίποτα στις τσέπες, παρά μόνο πίστη στις δυνάμεις του. Το όνομά του: Παναγής Χαροκόπος. Σε λίγα χρόνια, θα ήταν σύμβουλος βασιλιάδων, δωρητής ναών, ευεργέτης χιλιάδων ανθρώπων – αλλά το σημαντικότερο, θα ίδρυε ένα σχολείο που δεν υπήρχε πουθενά στην Ελλάδα: ένα σχολείο για τις γυναίκες, που δεν δίδασκε γράμματα, αλλά ζωή.

Στη Ρουμανία, έγινε μεγαλέμπορος σιτηρών, καλλιεργητής γης, και πρωτοστάτης στον εκσυγχρονισμό της γεωργίας. Ο βασιλιάς Κάρολος Α’ τον τίμησε. Οι Ρουμάνοι αγρότες τον σεβάστηκαν. Οι νομοθέτες τον ευχαρίστησαν δημόσια για το ίδρυμα που είχε σκοπό να προικίζει τις κόρες των χωρικών. Όμως, για τον ίδιο, η Ρουμανία ήταν απλώς το κεφάλαιο. Η Ελλάδα ήταν το χρέος.

Όταν γύρισε, δεν αγόρασε μόνο τσιφλίκια. Αγόρασε μια ιδέα. Ότι η ευημερία μιας χώρας χτίζεται από μέσα προς τα έξω, από την οικογένεια, από το σπίτι. Κι εκεί έβλεπε τις γυναίκες χωρίς μόρφωση, χωρίς γνώσεις, χωρίς εργαλεία να διαχειριστούν το νοικοκυριό, την υγεία, τη διατροφή, την οικονομία. Δεν ήθελε να τις “εκπαιδεύσει” με την έννοια του σχολείου. Ήθελε να τους δώσει εξουσία στην καθημερινότητα.

Έτσι γεννήθηκε η Χαροκόπειος Σχολή. Στην Καλλιθέα, σε έκταση 20 στρεμμάτων, με αρχιτέκτονα τον Αναστάσιο Μεταξά και συμβούλους τους κορυφαίους παιδαγωγούς της εποχής: τον Γεώργιο Δροσίνη και τον Αριστοτέλη Κουρτίδη. Το κτίριο ήταν νεοκλασικό, λιτό και περήφανο. Η διδασκαλία περιλάμβανε οικιακή οικονομία, διατροφή, καθαριότητα, διαχείριση νοικοκυριού, ακόμα και δημόσια υγεία. Για πρώτη φορά, μια γυναίκα στην Ελλάδα μορφωνόταν όχι μόνο για να “γίνει δασκάλα”, αλλά για να γίνει ο πυρήνας του σπιτιού της με επίγνωση και αυτοπεποίθηση.

Ο Χαροκόπος πέθανε το 1911. Δεν πρόλαβε να δει τη σχολή του να λειτουργεί. Όμως το όραμά του λειτούργησε. Μετά από δεκαετίες, και με τη στήριξη της ανιψιάς του Ευανθίας, η σχολή μετατράπηκε σε πανεπιστήμιο: το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, το 18ο της Ελλάδας.

Δεν είναι απλώς μια ιστορία ευεργεσίας. Είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που δεν γύρισε να χτίσει αγάλματα ή να δώσει υποτροφίες σε ξένα πανεπιστήμια. Γύρισε για να φτιάξει ένα εργαλείο για τις γυναίκες – για εκείνες που ως τότε κανείς δεν ρωτούσε τι ξέρουν, πώς ζουν, ή αν θέλουν να μάθουν.

Και τελικά, τους έδωσε κάτι παραπάνω από εκπαίδευση. Τους έδωσε ρόλο.