Πως άλλαξε έτσι η έννοια της λέξης σχολή; Παλιά σήμαινε ξεκούραση
Η λέξη “σχολή” ξεκίνησε από τη χαλαρότητα και έφτασε στο άγχος των φοιτητικών χρόνων.
Η λέξη “σχολή” σήμερα φέρνει στο μυαλό εξεταστικές, ξενύχτια, αϋπνίες και καθηγητές που λένε “είναι στην ύλη, αλλά δεν πέφτει”. Κι όμως, αν πήγαινες στην αρχαία Αθήνα και έλεγες “πάω σχολή”, ο κόσμος θα νόμιζε ότι… ξεκουράζεσαι.
Στην αρχαία ελληνική, “σχολή” σήμαινε κυριολεκτικά “ελεύθερος χρόνος”. Όχι δουλειά, όχι υποχρεώσεις, όχι πρωινά ξυπνήματα. Ήταν η κατάσταση όπου έχεις τον χρόνο να σκεφτείς, να φιλοσοφήσεις, να συζητήσεις.
Η ιδέα ήταν ότι μόνο όποιος έχει “σχόλη”, έχει και την πολυτέλεια να μορφωθεί. Οι φτωχοί δεν είχαν χρόνο για φιλοσοφία, γιατί πάλευαν να ζήσουν. Οι ελεύθεροι πολίτες, όμως, μπορούσαν να αφιερώσουν τον χρόνο τους στη γνώση. Έτσι, η “σχολή” έγινε ο τόπος όπου αξιοποιείται ο ελεύθερος χρόνος.
Σιγά-σιγά, η λέξη άρχισε να δηλώνει όχι μόνο την κατάσταση, αλλά και τον χώρο όπου συγκεντρώνονταν οι άνθρωποι για να φιλοσοφήσουν. Και κάπως έτσι, οι “φιλοσοφικές σχολές” έγιναν ιδρύματα — και το “σχολείο” απέκτησε το σημερινό του νόημα.
Πλέον, φυσικά, μόνο ελεύθερος χρόνος δεν είναι. Για τους μαθητές, “σχολή” είναι το αντίθετο της “σχόλης”. Είναι άγχος, πίεση και ύπνος στο μετρό. Είναι αναβολές εργασιών και καφέδες με άδειες σελίδες. Αλλά η ειρωνεία παραμένει: μια λέξη που ξεκίνησε ως “ξεκούραση”, κατέληξε να σημαίνει… ακριβώς το αντίθετο.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
