Τον κατέστρεψαν για να χτίσουν το τείχος. Ήταν από τους σημαντικότερους ναούς της αρχαίας Αθήνας.
Ένας από τους πιο ιερούς ναούς της αρχαίας Αθήνας βρισκόταν στο Μετς. Γκρεμίστηκε για να γίνει τείχος.
Πίσω από το Παναθηναϊκό Στάδιο, δίπλα στις πολυκατοικίες του Μετς, υπάρχει ένα οικόπεδο που δεν μοιάζει με τα άλλα. Δεν φιλοξενεί τίποτα. Και όμως, κάποτε φιλοξενούσε έναν από τους ιερότερους ναούς της Αττικής: τον Ναό της Αγροτέρας Αρτέμιδος. Εκεί όπου η Αθήνα έλεγε «ευχαριστώ» για τη σωτηρία της από τους Πέρσες.
Το 448 π.Χ., πάνω από τον Ιλισό, χτίστηκε ένας ναός τόσο κομψός και λευκός, που θύμιζε τον Ναό της Νίκης. Είχε κίονες ιωνικού ρυθμού, συμμετρία και χάρη. Και δεν ήταν ένας οποιοσδήποτε ναός. Ήταν το τάμα των Αθηναίων για τη θεά Άρτεμη, που τους προστάτεψε στον Μαραθώνα. Εκεί πρόσφεραν θυσίες κάθε χρόνο, για να θυμούνται πως μια μάχη δεν σώζει μόνο ανθρώπους – σώζει πολιτισμούς.
Ο Παυσανίας τον ανέφερε με σεβασμό. Ο Πλούταρχος μίλησε για τελετές. Εκεί γίνονταν τα Μικρά Ελευσίνια Μυστήρια, μέσα σε σκιές και λάμψεις. Μια γη ιερή, όπου η ψυχή ένιωθε δέος πριν ακόμα δει τους λίθους. Και όμως, αυτό το δέος θυσιάστηκε για τα τείχη.
Στον 17ο αιώνα, η Παναγιά στην Πέτρα –όπως ονομάστηκε πια– είχε τρούλο, είχε τάφους, είχε ιστορία. Ώσπου ένας Τούρκος κυβερνήτης αποφάσισε πως χρειάζεται υλικά. Και έτσι γκρέμισε ό,τι είχε απομείνει. Τον Ναό. Τον Ιλισό. Τη μνήμη. Για να χτίσει ένα πρόχειρο τείχος γύρω από μια πόλη που δεν είχε καν πια ιερό πυρήνα.
Σήμερα, στον χώρο δεν σώζεται τίποτα. Ούτε ένας κίονας όρθιος. Ούτε ένα αγάλματιο. Μόνο μερικά θραύσματα διασκορπισμένα σε μουσεία της Ευρώπης. Ο ναός υπάρχει μόνο στις ζωγραφιές περιηγητών που πέρασαν και τον πρόλαβαν. Και στα μάτια όσων κοιτούν το κενό οικόπεδο και νιώθουν κάτι ανεξήγητο να τρέμει στον αέρα.
Ο χώρος τελεί υπό απαλλοτρίωση εδώ και δεκαετίες. Υποτίθεται πως προστατεύεται. Και όμως, κάθε τόσο ακούγεται ξανά η απειλή της οικοδομής. Σαν να μην είναι αρκετή η πρώτη καταστροφή. Σαν να πρέπει η λήθη να ολοκληρώσει το έργο που άφησε μισό ο Χασεκή.
Πάνω από τον Ιλισό, κάτω από τις πολυκατοικίες, βρίσκεται μια υπόσχεση. Ότι κάποτε η Αθήνα ήξερε να λέει ευχαριστώ. Και να το χτίζει σε μάρμαρο. Και να το θυμάται κάθε χρόνο. Αν σήμερα δεν έχει μείνει τίποτα, δεν φταίει ο χρόνος. Φταίνε οι άνθρωποι.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
