Η τεράστια ρωγμή που κάποτε θα χωρίσει την Αφρική στα δύο

Η Αφρική δεν θα μείνει για πάντα όπως τη βλέπουμε στον χάρτη. Κάποια μέρα, ένα κομμάτι της ανατολικής πλευράς θα αποκοπεί και ανάμεσα στα δύο μέρη θα αρχίσει να σχηματίζεται ένας νέος ωκεανός. Δεν μιλάμε για αύριο. Μιλάμε για εκατομμύρια χρόνια μετά.

Το σημείο που κοιτούν τώρα οι επιστήμονες είναι το ρήγμα Τουρκάνα, ανάμεσα στην Κένυα και την Αιθιοπία. Έχει μήκος περίπου 500 χιλιόμετρα και βρίσκεται μέσα στο μεγάλο σύστημα ρηγμάτων της Ανατολικής Αφρικής.

Με πολύ απλά λόγια, η γη εκεί τραβιέται σιγά σιγά από δύο πλευρές. Ο φλοιός, δηλαδή το σκληρό εξωτερικό κομμάτι της Γης, λεπταίνει, σπάει και βουλιάζει σε κάποια σημεία. Αυτό λέγεται ηπειρωτικό ρήγμα.

Η νέα έρευνα λέει κάτι σημαντικό. Κάτω από την Τουρκάνα ο φλοιός έχει λεπτύνει πολύ. Σε κάποια σημεία έχει πάει περίπου στα 13 χιλιόμετρα. Έξω από το ρήγμα είναι πολύ πιο παχύς. Αυτό δείχνει ότι η περιοχή έχει προχωρήσει αρκετά προς το στάδιο όπου μια ήπειρος αρχίζει να χωρίζεται.

Οι επιστήμονες το λένε necking. Η πιο απλή εικόνα είναι σαν να τραβάς ένα κομμάτι πλαστελίνη από τις δύο άκρες. Στη μέση γίνεται όλο και πιο λεπτό, μέχρι κάποια στιγμή να κοπεί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι θα ανοίξει αύριο μια χαράδρα και θα καταπιεί πόλεις. Η Γη κινείται πολύ αργά. Το ρήγμα στην Τουρκάνα άρχισε να ανοίγει πριν από περίπου 45 εκατομμύρια χρόνια. Το πιο προχωρημένο στάδιο αραίωσης του φλοιού φαίνεται πως ξεκίνησε πριν από περίπου 4 εκατομμύρια χρόνια.

Κάτι παρόμοιο έγινε παλιά όταν χώρισαν ήπειροι και άνοιξε ο Ατλαντικός Ωκεανός. Πρώτα η γη τεντώνεται. Μετά σπάει. Μετά μπαίνει θάλασσα στο κενό. Στο τέλος δημιουργείται νέος ωκεανός.

Η περιοχή έχει και δεύτερο λόγο που ενδιαφέρει τους επιστήμονες. Η Τουρκάνα είναι από τα πιο γνωστά μέρη στον κόσμο για απολιθώματα αρχαίων ανθρώπων. Εκεί έχουν βρεθεί πάνω από 1.200 απολιθώματα ανθρωπινών, δηλαδή παλιών συγγενών του ανθρώπου.

Η ίδια γεωλογική κίνηση που ανοίγει τη γη μπορεί να βοήθησε και στο να σωθούν αυτά τα απολιθώματα. Όταν δημιουργείται λεκάνη από ρήγμα, μαζεύονται στρώματα από χώμα και πέτρες. Αυτά μπορούν να σκεπάσουν γρήγορα οστά και να τα κρατήσουν για εκατομμύρια χρόνια.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν σεισμικά δεδομένα, κάτι σαν υπέρηχο για το υπέδαφος. Έστειλαν κύματα μέσα στη γη και από τον τρόπο που γύρισαν πίσω έφτιαξαν εικόνα για το τι υπάρχει κάτω από την επιφάνεια.

Η Ανατολική Αφρική βρίσκεται πιο μπροστά στη διαδικασία του χωρισμού από όσο πίστευαν μέχρι σήμερα. Το νέο κομμάτι γης δεν θα φύγει αύριο, ούτε σε λίγες γενιές. Αλλά η διαδικασία έχει ήδη ξεκινήσει και η Τουρκάνα είναι ένα από τα καλύτερα σημεία στον πλανήτη για να τη δούμε να συμβαίνει.