Μέχρι το 1946 είχε χαθεί το 68 τοις εκατό των ανδρών που γεννήθηκαν το 1923 στη Σοβιετική Ένωση. Ο Πόλεμος όμως δεν ήταν η μόνη αιτία

Η γενιά των ανδρών που γεννήθηκαν το 1923 στη Σοβιετική Ένωση ανήκει στις πιο βαριά χτυπημένες γενιές του 20ού αιώνα. Περίπου το 68 τοις εκατό αυτής της ανδρικής γενιάς δεν ήταν πια ζωντανό το 1946. Δηλαδή, ως το τέλος του πολέμου και την πρώτη μεταπολεμική χρονιά, είχαν χαθεί σχεδόν επτά στους δέκα Σοβιετικοί. Ο αριθμός αυτός δεν εξηγείται μόνο από τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Η γενιά του 1923 βρέθηκε μέσα σε μια αλυσίδα καταστροφών που ξεκινά από τα πρώτα μεταεπαναστατικά χρόνια και φτάνει ως τη ναζιστική εισβολή. Φτώχεια, επιδημίες, λιμοί, κρατική βία, εκκαθαρίσεις και μετά το πιο αιματηρό πολεμικό μέτωπο της Ευρώπης. Η ιστορία αυτής της γενιάς συμπυκνώνει σχεδόν ολόκληρη τη σκοτεινή διαδρομή της Σοβιετικής Ένωσης στο πρώτο μισό του αιώνα.

Ένα αγόρι που γεννήθηκε το 1923 ήρθε στον κόσμο λίγο μετά τον εμφύλιο και τη γενική διάλυση που ακολούθησε την επανάσταση. Στα παιδικά του χρόνια η χώρα είχε ακόμη χαμηλό προσδόκιμο ζωής, μεγάλες υγειονομικές αδυναμίες και βαθιά καθυστέρηση στην ύπαιθρο. Στην εφηβεία του ήρθαν η βίαιη κολεκτιβοποίηση και οι μεγάλοι λιμοί των αρχών της δεκαετίας του 1930. Λίγα χρόνια μετά ακολούθησαν οι μαζικές εκκαθαρίσεις του 1937 και του 1938. Και αμέσως μετά, στα 18 του, ξέσπασε η γερμανική εισβολή του 1941.

Οι άνδρες της γενιάς του 1923 βρέθηκαν ακριβώς στην πιο επικίνδυνη ηλικία όταν άνοιξε το ανατολικό μέτωπο. Δεν ήταν παιδιά για να μείνουν πίσω, ούτε αρκετά μεγάλοι για να έχουν ξεφύγει από τη μαζική στράτευση. Ήταν ακριβώς η ηλικιακή ομάδα που περνούσε μπροστά. Γι’ αυτό και οι δημογραφικές μελέτες δείχνουν τόσο βαρύ χτύπημα στις ανδρικές ηλικίες που βρίσκονταν ανάμεσα στα 25 και 34 μέσα στα χρόνια 1941 ως 1946. Η πιθανότητα επιβίωσης για αυτές τις ηλικίες έπεσε από το 0,96, που θα περίμενε κανείς χωρίς πόλεμο, στο μόλις 0,61.

Το πιο ανατριχιαστικό των στατιστικών αυτών είναι οτι το 68 τοις εκατό δεν είναι μονο άνδρες που χάθηκαν στη μάχη και στον πόλεμο. Σύμφωνα με τον ιστορικό Mark Harrison, από , όπως υπολογίιζετια, 3,4 εκατομμυρίων ανδρών της Σοβιετικής ένωσης, περίπου 700.000 πέθαναν στον πόλεμο. Το νούμερο είναι τεράστιο, αλλά ενας επίσης μεγάλος αριθμός ανθρώπων χάθηκε και από άλλες αιτίες πέρα από την άμεση πολεμική δράση.

Όταν λέμε ότι μέχρι το 1946 είχε χαθεί το 68 τοις εκατό αυτής της γενιάς, μιλάμε στην πράξη για ένα μείγμα από λιμό, ασθένεια, κοινωνική εξαθλίωση, σταλινική βία και ύστερα μαζικό πόλεμο. Δεν πρόκειται μόνο για στρατιωτικές απώλειες. Πρόκειται για μια γενιά που τη χτύπησαν όλα μαζί.

Το αποτύπωμα αυτής της καταστροφής φάνηκε αμέσως και μετά τον πόλεμο. Το 1946 οι γυναίκες ηλικίας 20 έως 39 στη Σοβιετική Ένωση ήταν περίπου 10,2 εκατομμύρια περισσότερες από τους άνδρες. Αυτό δεν είναι μια απλή δημογραφική λεπτομέρεια. Είναι η εικόνα μιας κοινωνίας που είχε χάσει τεράστιο μέρος από τους νέους της άνδρες. Πόλεις και χωριά με λιγότερους γιους, λιγότερους συζύγους, λιγότερους πατέρες, λιγότερα εργατικά χέρια. Ο πόλεμος είχε τελειώσει, αλλά η απώλεια έμενε παντού.