Τραμπ: Η Σελήνη είναι δική μας. Μπορεί όντως μια χώρα να την πάρει;
Η Σελήνη δεν αγοράζεται, οι πόροι όμως περιπλέκουν τα πάντα
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέβασε στο Truth Social εικόνα της Σελήνης με αμερικανική σημαία και τη φράση «THE MOON IS OURS». Ως πολιτικό μήνυμα λειτουργεί θαυμάσια. Ως τίτλος ιδιοκτησίας, καθόλου. Οι ΗΠΑ έχουν κυρώσει τη Συνθήκη του Διαστήματος του 1967 και το άρθρο II είναι ξερό: ούτε η Σελήνη ούτε άλλο ουράνιο σώμα μπορούν να γίνουν εθνικό έδαφος μέσω κυριαρχίας, κατοχής ή χρήσης. Με απλά λόγια, όσες σημαίες κι αν καρφώσεις, δεν αποκτάς οικόπεδο.
Άλλο ο κρατήρας, άλλο ό,τι βγάλεις από μέσα
Εδώ αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον. Το αμερικανικό δίκαιο από το 2015 αναγνωρίζει σε Αμερικανούς πολίτες και εταιρείες δικαίωμα κατοχής, χρήσης και πώλησης διαστημικών πόρων που έχουν πράγματι εξορυχθεί. Ο ίδιος νόμος ξεκαθαρίζει ότι αυτό δεν σημαίνει αμερικανική κυριαρχία ή ιδιοκτησία πάνω σε ουράνιο σώμα. Δηλαδή: δεν αγοράζεις τον κρατήρα, μπορείς όμως, σύμφωνα με την αμερικανική νομική θέση, να αποκτήσεις το νερό ή τα ορυκτά που έβγαλες από αυτόν.
Ο Τραμπ είχε σπρώξει αυτή τη λογική ήδη από το 2020, με εκτελεστικό διάταγμα υπέρ της εμπορικής αξιοποίησης διαστημικών πόρων. Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται τα Artemis Accords, τα οποία αριθμούν πλέον 71 χώρες. Δεν είναι διεθνής συνθήκη με δεσμευτική ισχύ, αλλά κοινό πλαίσιο αρχών. Δέχονται την εξόρυξη πόρων ως συμβατή με τη Συνθήκη του Διαστήματος και προβλέπουν προσωρινές «ζώνες ασφαλείας» γύρω από δραστηριότητες, χωρίς αυτές να μετατρέπονται σε εθνικά σύνορα.
Υπάρχει και αυστηρότερη εκδοχή. Η Συμφωνία για τη Σελήνη του 1979 χαρακτηρίζει τη Σελήνη και τους φυσικούς πόρους της «κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας» και αποκλείει ιδιοκτησία της επιφάνειας, του υπεδάφους και των πόρων όσο παραμένουν εκεί. Οι ΗΠΑ όμως δεν συμμετέχουν σε αυτήν, ενώ σήμερα έχει μόλις 17 συμβαλλόμενα κράτη.
Άρα το επόμενο μεγάλο μπρα-ντε-φερ στη Σελήνη μάλλον δεν θα γίνει για το ποιος θα σηκώσει πρώτος σημαία. Θα γίνει για το νερό στους παγωμένους κρατήρες, τα ορυκτά και τις καλύτερες θέσεις εγκατάστασης. Και τότε το ερώτημα θα είναι πολύ πιο δύσκολο από το «σε ποιον ανήκει η Σελήνη»: πόσο μπορείς να χρησιμοποιήσεις χωρίς, στην πράξη, να αρχίσεις να φέρεσαι σαν ιδιοκτήτης;
