Γιατί μιλάμε μόνοι μας και είναι φυσιολογικό όλο αυτό;

Έχεις πιάσει ποτέ τον εαυτό σου να σου λέει «πού έβαλα πάλι τα κλειδιά;» ή να επαναλαμβάνει δυνατά όσα πρέπει να κάνει μέσα στην ημέρα; Ίσως μάλιστα, αν εκείνη τη στιγμή βρισκόταν κάποιος κοντά σου, να ένιωσες έτσι και μια μικρή αμηχανία. Ωστόσο, το να μιλάμε μόνοι μας δεν είναι ούτε σπάνιο ούτε, από μόνο του, ανησυχητικό. Πρόκειται για μια φυσιολογική ανθρώπινη συνήθεια που συχνά μας βοηθά να οργανώνουμε τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις πράξεις μας. Πάμε να τα δούμε αναλυτικά.

Η φωνή που βάζει τις σκέψεις σε τάξη

Ο ανθρώπινος νους βρίσκεται σχεδόν διαρκώς σε κίνηση. Σκέψεις, υποχρεώσεις, αναμνήσεις και πιθανά σενάρια περνούν από το μυαλό μας, πολλές φορές όλα μαζί. Ένας κακός χαμός δηλαδή. Όταν εκφράζουμε δυνατά ορισμένες από αυτές τις σκέψεις, είναι σαν να ξεμπερδεύουμε ένα κουβάρι.

Η αυτοομιλία μπορεί να είναι εσωτερική, δηλαδή να γίνεται σιωπηλά, ή εξωτερική, όταν ψιθυρίζουμε ή μιλάμε κανονικά σαν να μιλάμε σε κάποιον. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία για την εσωτερική ομιλία, η διαδικασία αυτή συνδέεται με λειτουργίες όπως ο σχεδιασμός, η επίλυση προβλημάτων και η λογική σκέψη. Δεν είμαστε τρελοί με λίγα λόγια. 

Μας βοηθά να συγκεντρωθούμε

Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί άνθρωποι μιλούν μόνοι τους όταν προσπαθούν να ολοκληρώσουν μια εργασία ή ακόμη και ένα παιχνίδι. Ένας μάγειρας μπορεί να επαναλαμβάνει τα βήματα μιας συνταγής, ένας οδηγός να υπενθυμίζει στον εαυτό του τη διαδρομή και τα διόδια, ένας παίκτης μπάσκετ να μπει για το σουτ «θα μπει», ένα που παίζει NetBet φρουτακια να πει «νάτο ήρθε», ένας εργαζόμενος να απαριθμεί τις εκκρεμότητες της ημέρας.

Όταν ακούμε μια οδηγία με τη δική μας φωνή, η προσοχή μας στρέφεται πιο εύκολα σε αυτή. Νιώθει εμπιστοσύνη. Έτσι περιορίζονται, έστω προσωρινά, οι περισπασμοί. Η σκέψη μπαίνει σε μια σειρά και το επόμενο βήμα φαίνεται πιο ξεκάθαρο. Με απλά λόγια, κάποιες φορές χρειαζόμαστε να ακούσουμε αυτό που ήδη ξέρουμε.

Ένας ένας τρόπος να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματα

Η κουβέντα με τον εαυτό μας δεν είναι μόνο για πρακτικούς σκοπούς. Μπορεί να λειτουργήσει και ως ένας καθημερινός μηχανισμός συναισθηματικής αποφόρτισης και αποσυμπίεσης. Φράσεις όπως «ηρέμησε, θα το αντιμετωπίσεις» ή «κάνε λίγο υπομονή» δημιουργούν μια μικρή απόσταση από τη δύσκολη κατάσταση.

Σε καμία περίπτωση, αυτό δεν σημαίνει ότι τα προβλήματα εξαφανίζονται διά μαγείας. Η υποστηρικτική αυτοομιλία, όμως, μπορεί να μας βοηθήσει να δούμε μια κατάσταση πιο ψύχραιμα και αποστασιοποιημένα, αντί να παρασυρθούμε από το πρώτο κύμα άγχους ή θυμού. Είναι, κατά κάποιον τρόπο, η συμβουλή που θα δίναμε σε έναν φίλο και τελικά προσφέρουμε απλόχερα στον ίδιο μας τον εαυτό.

Γιατί, όμως, μιλάμε δυνατά αντί να σκεφτόμαστε από μέσα μας;

Μια σκέψη που μένει στο μυαλό μπορεί να είναι ασαφής ή να αλλάζει συνεχώς μορφή. Όταν την εκφέρουμε δυνατά, αποκτά αρχή, μέση και τέλος. Μπορούμε να την ακούσουμε, να εντοπίσουμε κενά και να καταλάβουμε αν αυτό που σκεφτόμαστε στέκει όντως πραγματικά.

Γι’ αυτό πολλοί κάνουν νοερά πρόβα μιας συζήτησης πριν από μια συνέντευξη, μια παρουσίαση ή μια δύσκολη συνάντηση. Άλλοι σχολιάζουν όσα κάνουν όταν είναι κουρασμένοι, αγχωμένοι ή μόνοι. Δεν υπάρχει ένας και μοναδικός λόγος. Η αυτοομιλία προσαρμόζεται κάθε φορά σε αυτό που έχουμε ανάγκη.

Παίζει ρόλο ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε στον εαυτό μας

Αν και η συνήθεια είναι φυσιολογική, έχει σημασία το περιεχόμενο της κουβέντας. Η συνεχής χρήση φράσεων όπως «δεν κάνω τίποτα σωστά» ή «πάντα τα χαλάω» μπορεί να ενισχύσει την απογοήτευση και την ανασφάλεια.

Χρειάζεται, επομένως, να προσέχουμε τον εσωτερικό μας τόνο και παλμό. Αντί για το απόλυτο «απέτυχα», μια πιο δίκαιη διατύπωση θα ήταν «δεν πήγε όπως περίμενα, αλλά μπορώ να δω τι χρειάζεται να αλλάξω». Δεν πρόκειται για κούφια αισιοδοξία, αλλά για μια πιο ρεαλιστική και χρήσιμη ματιά στα πράγματα.

Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή;

Προσοχή, το να σκέφτεσαι δυνατά και να αναγνωρίζεις ότι ακούς τη δική σου φωνή διαφέρει από το να ακούς φωνές που μοιάζουν να προέρχονται από κάποιον άλλον ή δεν μπορείς να ελέγξεις. Αν μια τέτοια εμπειρία προκαλεί φόβο, επηρεάζει έντονα την καθημερινότητα ή περιλαμβάνει εντολές για πρόκληση βλάβης, χρειάζεται άμεση επικοινωνία με επαγγελματία υγείας. Αντίστοιχη σύσταση δίνει και το NHS στις οδηγίες του για την ακρόαση φωνών.

Στις συνηθισμένες της μορφές, πάντως, η αυτοομιλία αποτελεί κομμάτι της καθημερινής σκέψης. Μας βοηθά να θυμόμαστε, να συγκεντρωνόμαστε, να προετοιμαζόμαστε και να ηρεμούμε. Επομένως, την επόμενη φορά που θα πιάσεις κουβέντα με τον εαυτό σου, δεν υπάρχει λόγος να ανησυχήσεις. Ίσως απλώς το μυαλό σου προσπαθεί να βάλει τα πράγματα σε μια σειρά.