Ιατρικός τουρισμός με βλαστοκύτταρα: Τρεις πολιτικοί πέθαναν μετά από θεραπείες

Τον Ιούνιο του 2013, στις Φιλιππίνες, οι γιατροί άρχισαν να ψάχνουν τι είχε συμβεί σε τρεις πολιτικούς που είχαν ταξιδέψει στη Γερμανία για θεραπείες με κύτταρα ζωικής προέλευσης και πέθαναν μήνες αργότερα.

Η υπόθεση είχε όλα τα στοιχεία ενός φαινομένου που τότε μεγάλωνε γρήγορα: ασθενείς με χρήματα και σοβαρά προβλήματα υγείας ταξίδευαν στο εξωτερικό για ακριβές «αναγεννητικές» θεραπείες, συχνά πολύ πριν υπάρξουν επαρκή δεδομένα για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους.

Οι δύο πολιτικοί που ταυτοποιήθηκαν

Δύο από τους τρεις πολιτικούς ταυτοποιήθηκαν αργότερα.

Ο πρώην βουλευτής Erico Aumentado, 72 ετών, είχε πάει στη Γερμανία τον Σεπτέμβριο του 2012. Σύμφωνα με τον γιο του, μετά τη θεραπεία αισθανόταν τόσο καλά ώστε εγκατέλειψε μπαστούνι και αναπηρικό αμαξίδιο και επέστρεψε στην προεκλογική δραστηριότητα. «Ήταν σαν Superman», είχε πει χαρακτηριστικά.

Ο Aumentado πέθανε τα Χριστούγεννα από πνευμονία. Είχε όμως ήδη σοβαρό ιατρικό ιστορικό, με προβλήματα στους πνεύμονες και ανεξέλεγκτο διαβήτη. Ο γιος του επέμενε ότι ο θάνατος δεν είχε σχέση με τη θεραπεία.

Ο δεύτερος ήταν ο Pedro Romualdo, 77 ετών, επίσης μέλος του Κογκρέσου, ο οποίος είχε υποβληθεί σε αντίστοιχη θεραπεία και πέθανε στις 24 Απριλίου 2013, επίσης από πνευμονία. Το όνομα του τρίτου προσώπου δεν δημοσιοποιήθηκε.

Τι ακριβώς ερευνούσαν οι γιατροί

Η Philippine Medical Association δεν ανακοίνωσε ποτέ ότι οι θεραπείες προκάλεσαν τους θανάτους. Η έρευνα έγινε ακριβώς για να διαπιστωθεί αν υπήρχε σύνδεση ή αν οι τρεις άνθρωποι πέθαναν από τις σοβαρές παθήσεις για τις οποίες είχαν αναζητήσει θεραπεία εξαρχής.

Ο τότε πρόεδρος της PMA, Λέο Ολάρτε, ανέφερε ότι οι παρεμβάσεις φέρονταν να χρησιμοποιούν ξενικά, δηλαδή ζωικής προέλευσης, κύτταρα — κυρίως από πρόβατα.

Είχε θέσει ως ενδεχόμενο σοβαρές αντιδράσεις του ανοσοποιητικού, ακόμη και αρκετούς μήνες μετά τη χορήγηση. Παράλληλα όμως έλεγε δημόσια ότι χωρίς ολοκληρωμένη έρευνα δεν μπορούσε να αποδοθεί ο θάνατος στη θεραπεία.

Θεραπείες ακόμη και σε πεντάστερα ξενοδοχεία

Την ίδια περίοδο οι φιλιππινέζικες ιατρικές αρχές αντιμετώπιζαν ακόμη ένα πρόβλημα. Υπήρχαν καταγγελίες ότι ξένοι γιατροί πραγματοποιούσαν θεραπείες βλαστοκυττάρων ακόμη και μέσα σε δωμάτια πεντάστερων ξενοδοχείων της Μανίλα, με κόστος που έφτανε περίπου το ένα εκατομμύριο πέσος ανά ένεση.

Η ένσταση δεν ήταν μόνο νομική. Ένα ξενοδοχείο δεν διαθέτει τις υποδομές ενός νοσοκομείου αν ο ασθενής εμφανίσει σοβαρή επιπλοκή.

Τι λένε σήμερα οι διεθνείς οργανισμοί

Οι διεθνείς προειδοποιήσεις είναι πλέον ακόμη πιο συγκεκριμένες. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων έχει επισημάνει ότι σε μη ρυθμιζόμενες κυτταρικές θεραπείες έχουν καταγραφεί σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως λοιμώξεις, ανεπιθύμητες ανοσολογικές αντιδράσεις και σχηματισμός όγκων.

Η International Society for Stem Cell Research έχει επίσης προειδοποιήσει ότι μια θεραπεία που χαρακτηρίζεται «πειραματική» δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποτελεί μέρος νόμιμης και ελεγχόμενης κλινικής δοκιμής.

Η σύνδεση με την υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη

Η ιστορία έχει σήμερα ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη και την έρευνα για όσα προηγήθηκαν σε ιδιωτικό ιατρείο.

Οι δύο περιπτώσεις δεν είναι ίδιες και δεν υπάρχει βάση για ιατρική σύγκριση μεταξύ τους. Στην περίπτωση Μαζωνάκη οι Αρχές εξετάζουν ακόμη τι ακριβώς συνέβη, τι πράξη είχε προγραμματιστεί ή πραγματοποιήθηκε, αν ο χώρος διέθετε τις απαιτούμενες άδειες και, κυρίως, ποια ήταν η αιτία θανάτου.

Μέχρι να υπάρξει ιατροδικαστικό πόρισμα, οποιαδήποτε σύνδεση συγκεκριμένης θεραπείας με τον θάνατό του θα ήταν αυθαίρετη.

Η υπόθεση των Φιλιππίνων δείχνει κάτι πολύ συγκεκριμένο: όσο εντυπωσιακή κι αν ακούγεται μια θεραπεία «αναγέννησης» ή «αντιγήρανσης», αυτό που πρέπει να ελέγχεται είναι ποια επιστημονικά δεδομένα υπάρχουν, ποιος την πραγματοποιεί, πού γίνεται και τι δυνατότητα υπάρχει να αντιμετωπιστεί μια σοβαρή επιπλοκή.