Υπάρχει ασθένεια που λέγεται Σύνδρομο του Γάτου του Τσεσάιρ και έχει σχέση με τον εγκέφαλο
Η εικόνα ενός χαμόγελου που αιωρείται στον αέρα ενέπνευσε τους νευρολόγους να δώσουν το όνομά του σε μια σπάνια πάθηση του εγκεφάλου: το Σύνδρομο του Γάτου του Τσεσάιρ.
Στο διάσημο παραμύθι Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων του Λιούις Κάρολ, υπάρχει ένας γάτος αλλόκοτος, ο Γάτος του Τσεσάιρ. Δεν εμφανίζεται σαν τους άλλους χαρακτήρες. Πρώτα χαμογελά, μετά υλοποιείται, και όταν εξαφανίζεται, το μόνο που μένει πίσω του είναι το χαμόγελο. Μια εικόνα μαγική, σχεδόν τρομακτική, αλλά ταυτόχρονα και φιλοσοφική. Κι όμως, αυτή η εικόνα, χρόνια αργότερα, θα έδινε το όνομά της σε μια σπάνια νευρολογική πάθηση που σχετίζεται με τον ανθρώπινο εγκέφαλο.
Το λεγόμενο «Σύνδρομο του Γάτου του Τσεσάιρ» δεν είναι φαντασία. Είναι μια μορφή νευροσαρκοείδωσης, δηλαδή σαρκοείδωσης που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Η σαρκοείδωση είναι μια φλεγμονώδης νόσος που προκαλεί σβώλους φλεγμονής, γνωστούς ως κοκκιώματα, σε διάφορα όργανα – συνήθως στους πνεύμονες. Στο 5-15% των περιπτώσεων, όμως, εμφανίζεται στον εγκέφαλο ή στα νεύρα, και εκεί τα πράγματα αλλάζουν.
Οι γιατροί άρχισαν να παρατηρούν κάτι παράξενο σε μαγνητικές τομογραφίες ασθενών με αυτή τη νευρολογική μορφή σαρκοείδωσης. Υπήρχαν περιοχές φλεγμονής που έμοιαζαν να αιωρούνται μόνες τους, αποκομμένες από το υπόλοιπο σύστημα – σαν να είχε απομείνει μόνο το "χαμόγελο" της βλάβης. Κάπως έτσι, αστειευόμενοι στην αρχή, κάποιοι νευρολόγοι παρομοίασαν την εικόνα αυτή με τον Γάτο του Τσεσάιρ από το παραμύθι. Και το όνομα έμεινε. Σήμερα, υπάρχει και επιστημονικά: Cheshire Cat Sign.
Οι ασθενείς με αυτή τη μορφή της νόσου μπορεί να παρουσιάζουν αλλοιώσεις στη διάθεση, αστάθεια, σύγχυση, θολή όραση ή μυϊκή αδυναμία. Η διάγνωση είναι δύσκολη, επειδή πολλές φορές η σαρκοείδωση δεν έχει ακόμα εκδηλωθεί στα άλλα όργανα. Το «χαμόγελο» στη μαγνητική – η εικόνα που μοιάζει να αιωρείται αποκομμένη – είναι συχνά το μοναδικό σημάδι.
Ακόμα πιο αλλόκοτο είναι το γεγονός ότι ο όρος έχει περάσει και στην κβαντική φυσική. Το 2013, ερευνητές απέδειξαν πως ένα σωματίδιο μπορεί να αποχωριστεί την ιδιότητά του – για παράδειγμα, η μαγνητική ροπή να εμφανίζεται σε άλλο σημείο απ’ το ίδιο το σωματίδιο. Ένα φαινόμενο που ονόμασαν «Κβαντικός Γάτος του Τσεσάιρ». Σαν να βρίσκεται το χαμόγελο στο ένα μέρος και το σώμα στο άλλο. Ακριβώς όπως στο παραμύθι.
Μια φανταστική γάτα από ένα παιδικό βιβλίο έγινε μεταφορά για το μυστήριο του ανθρώπινου εγκεφάλου, αλλά και για την παραξενιά της ίδιας της φύσης. Και όσο περισσότερο ψάχνουμε, τόσο μοιάζει να ισχύει αυτό που είπε κάποτε ο ίδιος ο Γάτος στην Αλίκη: «Όλοι εδώ μέσα είναι τρελοί. Εγώ είμαι τρελός. Εσύ είσαι τρελή.» Ίσως η επιστήμη, στην άκρη του μυαλού, να συμφωνεί.
