Ήξερες πώς λέγεται στην Τουρκία η γαλοπούλα που στα αγγλικά λέγεται turkey όπως η Τουρκία;
Όχι, δεν τη λένε “turkey”. Οι Τούρκοι αποκαλούν τη γαλοπούλα “hindi” και το γιατί είναι ένα από τα ωραιότερα παραδείγματα πολιτισμικού μπερδέματος στην ιστορία των λέξεων.
Η γαλοπούλα έχει γίνει εδώ και χρόνια το επίσημο πουλερικό των Χριστουγέννων, αλλά το όνομά της κρύβει πολλές εκπλήξεις. Όχι μόνο διαφέρει σε κάθε γλώσσα, αλλά μερικές φορές δείχνει και το πόσο μπερδεμένη μπορεί να γίνει η γεωγραφία όταν περνά από στόμα σε στόμα. Στην Τουρκία, εκεί όπου όλοι θα περίμεναν να την αποκαλούν “turkey”, συμβαίνει το αντίθετο. Τη λένε “hindi”.
Το αγγλικό “turkey” προέκυψε από το εμπόριο της Οθωμανικής εποχής. Όταν έφτασαν οι πρώτες γαλοπούλες στην Ευρώπη από την Αμερική, οι Άγγλοι έβλεπαν πως οι έμποροι που τις έφερναν ήταν συχνά Οθωμανοί ή προέρχονταν από εδάφη της σημερινής Τουρκίας. Έτσι, θεωρώντας πως το πουλί ήταν “εξ Ανατολών”, το ονόμασαν απλά “turkey”.
Η ειρωνεία είναι πως οι ίδιοι οι Τούρκοι πίστευαν ότι το εξωτικό αυτό πουλί έρχεται από την Ινδία. Γι’ αυτό και το ονόμασαν “hindi”. Το όνομα αυτό διατηρήθηκε μέχρι σήμερα και συχνά προκαλεί σύγχυση, ειδικά σε τουρίστες που προσπαθούν να εξηγήσουν σε ένα τουρκικό εστιατόριο τι θέλουν να φάνε.
Η Ινδία φαίνεται να έχει υπάρξει πηγή έμπνευσης για πολλές γλώσσες όταν προσπαθούσαν να βαφτίσουν τη γαλοπούλα. Στα γαλλικά λέγεται “dinde” από το “poule d’Inde” (κότα της Ινδίας), στα πολωνικά “indyk”, στα αραβικά επίσης “ديك رومي” που σημαίνει “ινδικός κόκορας”. Όλοι έμοιαζαν να πιστεύουν πως αυτό το αλλόκοτο πτηνό έρχεται από κάπου μακριά, εξωτικό και μάλλον ινδικό.
Η αλήθεια όμως είναι ότι η γαλοπούλα είναι αμερικανικό είδος. Οι πρώτοι Ευρωπαίοι άποικοι της Αμερικής εντυπωσιάστηκαν από το μεγάλο πουλί με το χαρακτηριστικό του “καρτουνίστικο” περπάτημα και το έφεραν πίσω στην Ευρώπη, όπου άρχισε σιγά σιγά να εκτρέφεται.
Το αποτέλεσμα ήταν μια γλωσσική παρανόηση που έφτασε μέχρι τις μέρες μας. Οι Άγγλοι πιστεύουν ότι έρχεται από την Τουρκία, οι Τούρκοι από την Ινδία, και οι Ινδοί την λένε “peru”. Ναι, από το Περού. Και κάπως έτσι, η γαλοπούλα έγινε ένα από τα πιο διεθνώς παρεξηγημένα ζώα του πλανήτη.