Το παράξενο κυβικό κτίσμα που δεν ξέρουμε αν ήταν τάφος, ναός ή κάτι πολύ πιο μυστικό

Κανείς δεν ξέρει πώς το έλεγαν στην αρχαιότητα. Δεν υπάρχει καμία επιγραφή, ούτε κάποιο αρχαίο κείμενο να το περιγράφει. Σήμερα το αποκαλούμε "Κύβο του Ζωροάστρη", αλλά αυτό το όνομα δόθηκε χίλια χρόνια αργότερα. Βρίσκεται στην επαρχία Φαρς, κοντά στην αρχαία Περσέπολη, και στέκει όρθιο από τον 6ο αιώνα π.Χ., σαν ένα μυστήριο που η ιστορία ποτέ δεν εξήγησε.

Το κτίσμα είναι σχεδόν τέλεια κυβικό, με πλευρές περίπου 7,30 μέτρα και ύψος που φτάνει τα 14 μέτρα αν υπολογίσουμε και τα τριπλά σκαλοπάτια. Είναι φτιαγμένο από λευκό ασβεστόλιθο, με τεράστιους ογκόλιθους που τοποθετήθηκαν χωρίς κανένα κονίαμα, και όμως παραμένει άθικτο εδώ και 2.500 χρόνια. Η είσοδος οδηγεί σε έναν μοναδικό θάλαμο, προσβάσιμο μέσω εσωτερικής πέτρινης σκάλας 30 σκαλοπατιών.

Οι θεωρίες για τη χρήση του είναι πολλές αλλά καμία δεν είναι βέβαιη. Άλλοι πιστεύουν ότι ήταν ιερό του Ζωροάστρη ή ναός της φωτιάς. Η σύνδεση με τον Ζωροάστρη δεν είναι αρχαία — οι πρώτοι μουσουλμάνοι γεωγράφοι του Μεσαίωνα του έδωσαν αυτή την ονομασία, πιστεύοντας πως σχετιζόταν με την αρχαία περσική θρησκεία. Αλλά δεν υπάρχουν ίχνη φωτιάς, ούτε τελετουργικών χρήσεων. Άλλοι λένε ότι είναι τάφος, επειδή μοιάζει με τον τάφο του Κύρου, αλλά και με τα λυκιακά μαυσωλεία της Καρίας. Μα πού είναι ο νεκρός;

Άλλες υποθέσεις μιλούν για αποθήκη ιερών κειμηλίων ή χώρος φύλαξης βασιλικών εγγράφων. Ούτε κι αυτά αποδεικνύονται. Μερικοί αρχαιολόγοι έχουν προτείνει πως ίσως ήταν ένα είδος αρχαίου "αστρονομικού ρολογιού" ή ημερολογίου, αλλά και αυτή η θεωρία δεν έχει στοιχειοθετηθεί.

Το σίγουρο είναι πως το κτίσμα δείχνει έναν τεράστιο σεβασμό στη γεωμετρία, την ακρίβεια και τη μονιμότητα. Κατασκευάστηκε σε μια εποχή που η περσική αυτοκρατορία ήταν πανίσχυρη, αλλά τίποτα δεν εξηγεί γιατί χτίστηκε αυτός ο κύβος, με τέτοια φροντίδα, σε ένα σημείο δίπλα στα ανάκτορα αλλά χωρίς καμία λειτουργική σύνδεση με αυτά.

Ο "Κύβος του Ζωροάστρη" παραμένει ένα από τα πιο αινιγματικά μνημεία της αρχαιότητας. Δεν έχει διαρρηχθεί, δεν έχει ανασκαφεί εσωτερικά, και κανείς δεν ξέρει τι μπορεί να κρύβεται πίσω από τους πέτρινους τοίχους του. Είναι ένας μάρτυρας μιας εποχής που άφησε πολλά μυστικά πίσω της. Και ίσως, κάποια μέρα, αυτός ο κύβος να τα αποκαλύψει.