Ελλάδα: Δημογραφικός εφιάλτης - 54% μείωση γεννήσεων σε σχέση με το 1980
Νέα έκθεση από το ΙΔΕΜ αποτυπώνει μια τραγική πληθυσμιακή κατάρρευση - Από τις 148.000 γεννήσεις το 1980 στις μόλις 67.000 σήμερα
Η γλώσσα των αριθμών αποτυπώνει πάντα σκληρές αλήθειες και στην περίπτωση της δημογραφικής κρίσης στην Ελλάδα, οποιαδήποτε στατιστική σύγκριση με το παρελθόν προκαλεί σοκ και θλίψη.
Σήμερα η χώρα μας έφτασε να μετρά λιγότερες από τις μισές γεννήσεις, σε σχέση με το 1980. Τότε ο αριθμός των γεννήσεων ήταν περίπου 148.000, ενώ το 2024-2025 έφτασαν μόλις τις 67.000. Με λίγα λόγια, μέσα σε 44 έτη οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά 54,7%. Ενώ η μέση ηλικία στην οποία οι γυναίκες αποκτούν παιδιά αυξήθηκε κατά σχεδόν έξι χρόνια σε σχέση με το 1980, από τα 26,2 στα 32,2 έτη.
Μια ανάλυση του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), υπογεγραμμένη από τον καθηγητή Δημογραφίας και διευθυντή Ερευνών του Ινστιτούτου Βύρωνα Κοτζαμάνη, αποτυπώνει το μέγεθος της δημογραφικής συρρίκνωσης που θα έλεγε κανείς ότι έχει πολύ χειρότερες συνέπειες και από έναν πολυετή πόλεμο.
Ενώ οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1950 απέκτησαν δύο παιδιά κατά μέσο όρο (κάτι που αποτελεί το ελάχιστο όριο αναπλήρωσης του πληθυσμού), εκείνες που γεννήθηκαν γύρω στο 1985, απέκτησαν λιγότερα από 1,5.
Παρατηρείται μια σημαντική μετατόπιση ως προς την ηλικία τεκνοποίησης, καθώς η μέση ηλικία γονεϊκότητας αυξήθηκε από τα 30,2 έτη το 2008 στα 32,3 έτη φέτος. Ενδεικτικό της τάσης αυτής είναι ότι οι νεότερες μητέρες κάτω των 30 ετών ευθύνονται πλέον μόλις για το 30% των γεννήσεων, ποσοστό αισθητά χαμηλότερο από το 43% της περιόδου 2008-2009 και το συντριπτικό 78% του 1980.
Στον αντίποδα, οι γυναίκες ηλικίας 40 ετών και άνω αποκτούν πλέον μεγαλύτερο μερίδιο στις γεννήσεις, φτάνοντας το 11,2% (σε σύγκριση με 4,5% την περίοδο 2008-2009 και μόλις 1,8% το 1980). Αξιοσημείωτο είναι πως τα τελευταία δεκαεπτά χρόνια η γεννητικότητα παρουσιάζει άνοδο αποκλειστικά στις μεγαλύτερες ηλικιακές κλίμακες των 40-44 και 45-49 ετών, την ώρα που καταγράφεται κάμψη σε όλες τις υπόλοιπες ηλικίες.
Εκτινάχθηκε ο αριθμός των γεννήσεων εκτός γάμου
Ένα άλλο στοιχείο που καταγράφει η ανάλυση του ΙΔΕΜ και δείχνει ότι η κατάρρευση των γεννήσεων συμβαδίζει με την κατάρρευση των παραδοσιακών προτύπων, είναι ότι οι εκτός γάμου γεννήσεις έχουν υπερδιπλασιαστεί, από 7.400 το 2008-2009, σε 17.800 σήμερα.
Θα προσθέταμε ως σχόλιο ότι η αποϊεροποίηση της παραδοσιακής οικογένειας και των ρόλων που αντιπροσωπεύει (πατέρας, μητέρα, αξία της μητρότητας, αλληλοσυμπλήρωση των βιολογικών φύλων, πολυτεκνία κλπ), οδήγησε σταδιακά στην αποδυνάμωση του κοινωνικού ιστού και στην πλήρη αποδόμηση της δημογραφικής μας συνέχειας, μετατρέποντας το υπέρτατο αγαθό της βιολογικής μας συνέχειας σε δευτερεύον ζήτημα.
Η συνεχιζόμενη αυτή κατάρρευση δεν απειλεί απλώς τη στατιστική εικόνα της χώρας, αλλά υπονομεύει τα ίδια τα θεμέλια της εθνικής και πολιτισμικής μας ταυτότητας. Όταν μια κοινωνία λησμονεί την αποστολή της να ανανεώνεται και να παραδίδει τη σκυτάλη στις επόμενες γενιές, παύει ουσιαστικά να επενδύει στο αύριο, μετατρέποντας το πολυτιμότερο συλλογικό της κεφάλαιο –το παιδί– σε θύμα της αδράνειας και των αδιεξόδων της εποχής.
Βεβαίως το δημογραφικό πρόβλημα, πέρα από κοινωνικό είναι και εξόχως πολιτικό. Καθώς απαιτεί γενναίες, μακροπρόθεσμες και εθνικής εμβέλειας πολιτικές αποφάσεις που θα τοποθετήσουν την οικογένεια και τη στήριξη της μητρότητας στην κορυφή των προτεραιότητων της πολιτείας, και όχι να αντιμετωπίζονται ως επικοινωνιακό πάρεργο, όπως γίνεται μέχρι τώρα…
