Μισθοί γυναικών: Τι αλλάζει στις αμοιβές και στις προσλήψεις

Οι μισθοί γυναικών μπαίνουν σε νέο πλαίσιο ελέγχου, με κανόνες διαφάνειας που αγγίζουν εργοδότες, προσλήψεις και αμοιβές. Το υπουργείο Εργασίαςετοιμάζει παρεμβάσεις με στόχο να περιοριστούν οι αδικαιολόγητες μισθολογικές διαφορές ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες.

Το νέο πλαίσιο φέρνει διαδικασίες ελέγχου, υποχρεώσεις ενημέρωσης και δικαιώματα πρόσβασης των εργαζομένων σε στοιχεία που μέχρι σήμερα ήταν δύσκολο να ζητηθούν ή να αξιοποιηθούν.

Το θέμα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα

Η σχετική κοινοτική οδηγία ήρθε ακριβώς επειδή το πρόβλημα είναι ευρωπαϊκό και διαχρονικό. Σύμφωνα με τα τελευταία συγκριτικά στοιχεία της Eurostat, οι γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση αμείβονται κατά μέσο όρο 11% λιγότερο ανά ώρα από τους άνδρες.

Η Ελλάδα βρίσκεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με διαφορά αμοιβών 13,4%. Στην κορυφή της σχετικής λίστας βρίσκεται η Εσθονία με 18,8% και ακολουθεί η Τσεχία με 18,5%. Τα στοιχεία δείχνουν πως το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό, αλλά αποτυπώνεται καθαρά στην αγορά εργασίας.

Αποκαλυπτική είναι και η εικόνα από τη μισθωτή απασχόληση στην Ελλάδα. Τον περασμένο Ιούνιο, ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης ήταν 1.356,40 ευρώ. Για τους άνδρες έφτανε τα 1.437,50 ευρώ, ενώ για τις γυναίκες περιοριζόταν στα 1.260,94 ευρώ.

Οι αιτίες πίσω από αυτή τη διαφορά είναι πολλές. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι άνδρες κατέχουν το 64% των διευθυντικών θέσεων, που συνήθως συνδέονται με υψηλότερες αποδοχές. Παράλληλα, το 91% των διακοπών επαγγελματικής πορείας λόγω φροντίδας παιδιών αφορά γυναίκες, κάτι που συχνά επηρεάζει την εξέλιξη και το εισόδημά τους.

Σημαντικό ρόλο παίζει και η κατανομή ανά κλάδο. Οι γυναίκες καλύπτουν το 76% των θέσεων εργασίας στην εκπαίδευση, στην υγεία και στην κοινωνική εργασία, δηλαδή σε τομείς που γενικά αμείβονται χαμηλότερα από άλλους επαγγελματικούς χώρους.

Το νέο σχέδιο εστιάζει κυρίως στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει αντικειμενική δικαιολογία. Δηλαδή σε άνδρες και γυναίκες με αντίστοιχα προσόντα, ίδια εργασία ή εργασία ίσης αξίας, που πληρώνονται διαφορετικά χωρίς καθαρή αιτία.

Τι αλλάζει στις προσλήψεις

Πριν από τη συνέντευξη, η επιχείρηση θα πρέπει να γνωστοποιεί την αρχική αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της θέσης. Ο υποψήφιος θα πρέπει επίσης να ενημερώνεται για την ύπαρξη σχετικής συλλογικής σύμβασης εργασίας, εφόσον αυτή υπάρχει.

Παράλληλα, οι εργοδότες δεν θα μπορούν να ζητούν πληροφορίες για τις προηγούμενες αποδοχές του υποψηφίου. Η λογική είναι να μην ακολουθεί έναν εργαζόμενο μια παλαιότερη χαμηλή αμοιβή και να μην αναπαράγονται παλιές ανισότητες στη νέα θέση.

Η προκήρυξη και η διαδικασία επιλογής θα πρέπει να είναι ουδέτερες ως προς το φύλο και χωρίς διακρίσεις. Αυτό σημαίνει πιο καθαρούς όρους από την αρχή και λιγότερα περιθώρια για αδιαφανείς πρακτικές.

Τα δικαιώματα μέσα στην εργασία

Οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα ίσης αμοιβής για ίδια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Η έννοια της αμοιβής δεν περιορίζεται στον βασικό μισθό, αλλά περιλαμβάνει bonus, επιδόματα, υπερωρίες, παροχές και επαγγελματικές συντάξεις.

Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διαθέτουν τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές, βασισμένες σε αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως οι αποδοχές θα πρέπει να μπορούν να εξηγηθούν με βάση τη θέση, την ευθύνη, την εμπειρία και τα προσόντα, όχι με βάση το φύλο.

Το νέο πλαίσιο ενισχύει και την πρόσβαση στην πληροφορία. Οι εργαζόμενοι θα μπορούν να ζητούν στοιχεία για το δικό τους επίπεδο αμοιβής, καθώς και για το μέσο επίπεδο αμοιβών ανδρών και γυναικών που κάνουν ίδια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Η ταυτότητα άλλων εργαζομένων δεν θα αποκαλύπτεται.

Ρόλος των συλλογικών συμβάσεων

Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας μπορούν να χρησιμοποιούνται ως βάση για τη δημιουργία μισθολογικών δομών στις επιχειρήσεις. Όταν εφαρμόζεται συλλογική σύμβαση, θεωρείται καταρχήν πως δεν υπάρχουν αδικαιολόγητες μισθολογικές διακρίσεις κατά τη συζήτηση εργατικής διαφοράς ενώπιον της Επιθεώρησης Εργασίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα κλείνουν αυτόματα. Σημαίνει όμως πως οι επιχειρήσεις θα έχουν ένα πιο συγκεκριμένο πλαίσιο αναφοράς, ώστε να αποδεικνύουν ότι οι αμοιβές τους βασίζονται σε κανόνες και όχι σε αυθαίρετες αποφάσεις.

Έλεγχοι, διορθώσεις και αποζημιώσεις

Το σχέδιο νόμου εισάγει υποχρέωση υποβολής στοιχείων για τις μισθολογικές διαφορές ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες. Ο έλεγχος θα αφορά και τα bonus, το διάμεσο μισθολογικό χάσμα και τις διαφορές ανά κατηγορία εργαζομένων.

Αν τα στοιχεία δείξουν διαφορά τουλάχιστον 5% χωρίς αντικειμενική εξήγηση, ο εργοδότης θα πρέπει να διορθώσει την κατάσταση, αναμορφώνοντας τη μισθολογική δομή της επιχείρησης.

Ενισχύεται και η δικαστική προστασία. Εργαζόμενος που θεωρεί ότι υφίσταται διάκριση θα μπορεί να ζητήσει στοιχεία μισθών, να προσφύγει στη δικαιοσύνη και να εκπροσωπηθεί από συνδικαλιστική οργάνωση ή φορέα ισότητας.

Αν αποδειχθεί διάκριση, προβλέπεται πλήρης αποζημίωση, αναδρομικοί μισθοί και bonus που χάθηκαν. Με απλά λόγια, το νέο πλαίσιο επιχειρεί να κάνει την ισότητα στις αμοιβές πιο ελέγξιμη, πιο αποδείξιμη και λιγότερο θεωρητική.

ΑΘΛΗΤΙΚΑ ΝΕΑ

Ταράζει τα νερά ο Παναθηναϊκός: Ο Κρίστενσεν της Μπαρτσελόνα στο «πράσινο» κάδρο;

Λιβάι Γκαρσία: Γιατί μοιάζει εξαιρετικά δύσκολη η επιστροφή του στην Ελλάδα