Πότε αρχίσαμε να φοράμε ρούχα όχι γιατί έκανε κρύο αλλά για να μην είμαστε γυμνοί;

Στην αρχή, το σώμα ήταν απλώς σώμα. Ούτε ενοχή, ούτε ντροπή, ούτε πρόθεση κάλυψης. Ήταν αυτό που ήταν. Οι πρώτοι άνθρωποι δεν ένιωθαν γυμνοί, γιατί δεν υπήρχε καν η έννοια του «ντυμένου». Φορούσαν γούνες, δέρματα, χόρτα ή τίποτα, αλλά μόνο όταν το περιβάλλον το απαιτούσε. Όχι γιατί το επέβαλε κάποια εσωτερική ανάγκη σεμνότητας.

Η έννοια της ντροπής δεν γεννήθηκε στο χιόνι. Γεννήθηκε στο βλέμμα. Στη στιγμή που ο άνθρωπος σταμάτησε να βλέπει το σώμα σαν επιβίωση και άρχισε να το βλέπει σαν δήλωση. Κάπου εκεί, μεταξύ βλεμμάτων, κοινωνικών δομών και πρωτόγονης ιεραρχίας, το σώμα έγινε κάτι που έπρεπε να κρυφτεί.

Η στιγμή αυτή δεν έχει χρονολογία. Δεν είναι σαν την ανακάλυψη της φωτιάς ή του τροχού. Είναι ένα μεταβατικό σημείο. Ένα σταυροδρόμι όπου η ενδυμασία άρχισε να σημαίνει κάτι περισσότερο από ζέστη. Σηματοδοτούσε θέση, φύλο, ηλικία, ομάδα. Και ταυτόχρονα, έκρυβε κάτι που δεν έπρεπε να φανεί.

Σε κάποια σημεία του κόσμου, ακόμα και σήμερα, το γυμνό δεν προκαλεί ντροπή. Σε άλλες κοινωνίες, το να αφήσεις ένα εκατοστό δέρματος ακάλυπτο είναι σκάνδαλο. Άρα δεν ήταν ποτέ το κρύο που μας έντυσε. Ήταν ο πολιτισμός. Ή μάλλον, οι απαιτήσεις του.

Το ρούχο έγινε ρόλος. Έγινε τρόπος να κρύψεις ή να δηλώσεις. Η πρώτη φούστα δεν ράφτηκε για να προστατεύσει. Ράφτηκε για να πει «εδώ αρχίζει κάτι που δεν πρέπει να δεις». Η πρώτη κουκούλα δεν γεννήθηκε στον παγετώνα. Γεννήθηκε εκεί που η κοινότητα ήθελε να βλέπει το βλέμμα, όχι το κεφάλι.

Κάποιοι ανθρωπολόγοι λένε ότι αυτό συνέβη όταν αρχίσαμε να καθρεφτιζόμαστε στον άλλον. Όχι απλώς να τον βλέπουμε. Όταν η συνείδηση του "εγώ ως αντικείμενο των άλλων" έγινε κομμάτι της ταυτότητας, η γύμνια έγινε φορτίο. Το ίδιο σώμα που κάποτε έτρεχε ελεύθερα στις σαβάνες, τώρα έκρυβε τα γόνατά του σε εσωτερικούς χώρους.

Δεν ήταν το κρύο. Ήταν ο καθρέφτης του άλλου. Κι από εκείνη τη στιγμή, δεν ντυθήκαμε για να προστατευτούμε από τον καιρό. Ντυθήκαμε για να προστατευτούμε από τον πολιτισμό.