Η Γέννηση ενός Θρύλου: Ο Νίκος Γαβαλάς επιστρέφει εκεί όπου άρχισαν όλα

Πριν γίνει Θρύλος, ήταν μια ιδέα. Πριν γεμίσει γήπεδα, πριν περάσει από παππού σε πατέρα και από πατέρα σε παιδί, πριν το κόκκινο και το λευκό αποκτήσουν τη δύναμη ενός συμβόλου, υπήρχαν άνθρωποι. Υπήρχε ο Πειραιάς. Υπήρχαν αυλές, αλάνες, σοκάκια, το λιμάνι. Και μια εποχή που προσπαθούσε να σταθεί ξανά στα πόδια της. Εκεί επιστρέφει ο Νίκος Γαβαλάς με το πρώτο του λογοτεχνικό βιβλίο, «Η Γέννηση ενός Θρύλου», που κυκλοφορεί από την Ελληνοεκδοτική. Όχι απλώς για να αφηγηθεί πότε και πώς ιδρύθηκε ο Ολυμπιακός. Αλλά για να αναζητήσει τι υπήρχε πριν από την ίδρυση. Ποιοι ήταν οι άνθρωποι. Τι έβλεπαν γύρω τους. Τι ονειρεύονταν. Και πώς μια παρέα Πειραιωτών έβαλε τα θεμέλια για κάτι που τελικά ξεπέρασε κατά πολύ τα όρια ενός αθλητικού συλλόγου.

Η επιστροφή στον Πειραιά του 1920

Η επιθυμία του συγγραφέα ξεκίνησε σχεδόν σαν προσωπικό ταξίδι στον χρόνο. Να μπορούσε, όπως έγραψε ο ίδιος, να βρεθεί στη δεκαετία του 1920. Να περάσει την πόρτα της τριώροφης κατοικίας της οικογένειας Ανδριανόπουλου, στη Λεωφόρο Βασιλέως Κωνσταντίνου 46, και να δει τα αδέλφια να παίζουν στη μεγάλη αυλή. Αυτό το ταξίδι δεν μπορούσε να γίνει πραγματικά. Μπορούσε όμως να γίνει μέσα από την έρευνα, τα αρχεία, τα δημοσιεύματα της εποχής, τα ιστορικά πρόσωπα και τελικά τη λογοτεχνία. Κάπως έτσι γεννήθηκε «Η Γέννηση ενός Θρύλου». Το ενδιαφέρον του βιβλίου βρίσκεται ακριβώς εκεί. Δεν αντιμετωπίζει την ιστορία του Ολυμπιακού σαν μια σειρά από ημερομηνίες που πρέπει κάποιος να απομνημονεύσει. Προσπαθεί να ξαναδώσει ζωή στην εποχή μέσα στην οποία γεννήθηκε ο σύλλογος. Ο Πειραιάς της δεκαετίας του 1920 δεν λειτουργεί απλώς ως φόντο. Είναι μέρος της ίδιας της ιστορίας. Μια πόλη του λιμανιού, του μόχθου και της καθημερινής πάλης. Μια κοινωνία που κουβαλούσε τις πληγές μιας δύσκολης περιόδου. Πρόσφυγες που αναζητούσαν μια νέα αρχή. Οικογένειες που πάλευαν για αξιοπρέπεια. Νέοι που έβρισκαν στον αθλητισμό χώρο για συντροφικότητα, ανταγωνισμό, έκφραση και όνειρα. Μέσα σε εκείνον τον κόσμο αρχίζει να διαμορφώνεται η ιδέα του Ολυμπιακού.

Οι άνθρωποι πριν από τον μύθο

Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη δύναμη της προσέγγισης του Γαβαλά. Ο αναγνώστης γνωρίζει το αποτέλεσμα. Ξέρει τι ακολούθησε. Ξέρει πόσο μεγάλη θέση κατέκτησε ο Ολυμπιακός στη ζωή του Πειραιά και του ελληνικού αθλητισμού. Οι άνθρωποι εκείνης της εποχής, όμως, δεν μπορούσαν να γνωρίζουν τίποτα από όλα αυτά. Για εκείνους όλα βρίσκονταν ακόμη μπροστά. Αυτό ακριβώς κάνει τη στιγμή της γέννησης τόσο ενδιαφέρουσα. Το βιβλίο επιχειρεί να κοιτάξει τους ιδρυτές όχι σαν ονόματα χαραγμένα σε μια ιστορική πλάκα, αλλά σαν ανθρώπους που ζουν μέσα σε μια συγκεκριμένη εποχή. Ανθρώπους με φιλίες, ανησυχίες, επιθυμίες και σχέδια. Ανθρώπους που δεν είχαν ακόμη συνειδητοποιήσει ότι μια απόφασή τους θα συνέχιζε να αφορά εκατομμύρια άλλους έναν αιώνα αργότερα. Ο Νίκος Γαβαλάς γνωρίζει καλά το ιδιαίτερο βάρος αυτής της ιστορίας. Δημοσιογράφος επί δεκαετίες και άνθρωπος που έχει συνδέσει μεγάλο μέρος της επαγγελματικής του πορείας με τον Ολυμπιακό, δεν αντιμετωπίζει το θέμα από απόσταση. Και δεν κρύβει τη δική του σχέση με αυτό. Στην προσωπική του αναφορά για το βιβλίο μιλά για μέρες και νύχτες δουλειάς, αλλά κυρίως για ευθύνη. Χρησιμοποιεί μάλιστα μια πολύ εύστοχη εικόνα: θέλησε να δημιουργήσει μια «κιβωτό» που θα μπορεί να μεταφέρει στις επόμενες γενιές τις αξίες και τα όνειρα των ανθρώπων που βρέθηκαν στην αρχή αυτής της διαδρομής.

Μια «κιβωτός» από γενιά σε γενιά

Εκεί το βιβλίο παύει να αφορά αποκλειστικά το παρελθόν. Γιατί η ιστορία ενός μεγάλου συλλόγου δεν βρίσκεται μόνο στα τρόπαια, στους αριθμούς ή στους μεγάλους ποδοσφαιριστές του. Βρίσκεται και στο γιατί κάποιο παιδί δέθηκε μαζί του χωρίς να έχει ζήσει τίποτα από τις πρώτες δεκαετίες του. Στις ιστορίες που άκουσε στο σπίτι. Στη φανέλα που του χάρισαν. Στον πρώτο αγώνα που είδε. Στα πρόσωπα που του μίλησαν για μια ομάδα σαν να μιλούσαν για κομμάτι της οικογένειας. Αυτή τη γέφυρα ανάμεσα στις γενιές επιχειρεί να χτίσει «Η Γέννηση ενός Θρύλου». Γι' αυτό και μπορεί να ενδιαφέρει περισσότερο από ένα αμιγώς αθλητικό κοινό. Είναι ένα βιβλίο για τον Ολυμπιακό, αλλά ταυτόχρονα είναι μια ιστορία για τον Πειραιά και τους ανθρώπους του. Για μια Ελλάδα που άλλαζε. Για το πώς δημιουργούνται οι συλλογικές ταυτότητες. Για το πώς μια παρέα και μια ιδέα μπορούν, χωρίς εκείνοι που βρίσκονται στην αρχή να το αντιλαμβάνονται, να αποκτήσουν διάρκεια πολύ μεγαλύτερη από τη δική τους ζωή. Και ασφαλώς είναι ένα βιβλίο με ιδιαίτερο συναισθηματικό βάρος για τον φίλο του Ολυμπιακού. Για εκείνον που γνωρίζει καλά τι συνέβη μετά, έχει ίσως μεγαλύτερη αξία να ανακαλύψει τι υπήρχε πριν.

Πριν από τον Θρύλο

Πριν από τον Θρύλο. Πριν από τις εξέδρες. Πριν από τις μεγάλες βραδιές. Πριν από όλα όσα έκαναν το όνομα Ολυμπιακός αναπόσπαστο κομμάτι του Πειραιά και της ελληνικής αθλητικής ιστορίας. Υπήρξε μια στιγμή που όλα βρίσκονταν ακόμη στην αρχή. «Η Γέννηση ενός Θρύλου» θέλει να μας πάει ακριβώς εκεί. Στην αυλή. Στην αλάνα. Στο λιμάνι. Στα πρόσωπα. Στη στιγμή που κανείς δεν γνώριζε ακόμη ότι αυτό που γεννιόταν θα το αποκαλούσαν κάποτε Θρύλο.