Ελλάδα: Τα τέσσερα αεροσκάφη που βλέπουν πάνω από το Αιγαίο

Τέσσερα αεροσκάφη EMB-145H Erieye αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα μέσα επιτήρησης της Πολεμικής Αεροπορίας, προσφέροντας στην Ελλάδα τη δυνατότητα να παρακολουθεί την εναέρια δραστηριότητα στο Αιγαίο και να υποστηρίζει τις επιχειρήσεις των ελληνικών μαχητικών. Πρόκειται για ιπτάμενα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου, τα οποία μπορούν να συγκεντρώνουν πληροφορίες για την κατάσταση στον εναέριο χώρο και να συμβάλλουν στον συντονισμό αεροπορικών αποστολών.

Τα ελληνικά αεροσκάφη βασίζονται στην πλατφόρμα Embraer EMB-145 και διαθέτουν το σουηδικό ραντάρ Erieye της Saab. Το χαρακτηριστικό τους γνώρισμα είναι η επιμήκης κατασκευή που βρίσκεται πάνω από την άτρακτο, μέσα στην οποία είναι εγκατεστημένη η κεραία του συστήματος επιτήρησης.

Η συγκεκριμένη διάταξη επιτρέπει στο αεροσκάφος να λειτουργεί ως εναέριος σταθμός παρακολούθησης, συγκεντρώνοντας δεδομένα από μεγάλη περιοχή και μεταφέροντας πληροφορίες στα αρμόδια κέντρα διοίκησης. Η παρουσία του σε μια επιχείρηση δίνει στους χειριστές των μαχητικών καλύτερη εικόνα για την αεροπορική δραστηριότητα πέρα από την άμεση εμβέλεια των δικών τους αισθητήρων.

Τα τέσσερα ελληνικά EMB-145H επιχειρούν από την αεροπορική βάση της Ελευσίνας, όπου βρίσκεται η 112 Πτέρυγα Μάχης. Εντάχθηκαν σε επιχειρησιακή υπηρεσία τον Φεβρουάριο του 2009 και από τότε αποτελούν μέρος της υποδομής έγκαιρης προειδοποίησης της χώρας.

Ο ρόλος τους αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της γεωγραφίας του Αιγαίου. Οι μεγάλες θαλάσσιες εκτάσεις, οι διαφορετικές κατευθύνσεις προσέγγισης και η ανάγκη συνεχούς παρακολούθησης της εναέριας κυκλοφορίας δημιουργούν αυξημένες απαιτήσεις για τα συστήματα επιτήρησης.

Η χρήση ενός ιπτάμενου ραντάρ επιτρέπει την παρακολούθηση περιοχών από μεγάλο ύψος, περιορίζοντας ορισμένους από τους γεωγραφικούς περιορισμούς που αντιμετωπίζουν τα επίγεια συστήματα. Παράλληλα, τα πληρώματα μπορούν να υποστηρίζουν τη διαχείριση της τακτικής εικόνας και την καθοδήγηση φίλιων αεροσκαφών κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων.

Το EMB-145H Erieye έχει συγγένεια με το Embraer R-99 που χρησιμοποιεί η Πολεμική Αεροπορία της Βραζιλίας, καθώς και οι δύο εκδόσεις βασίζονται στην ίδια οικογένεια αεροσκαφών. Η ελληνική διαμόρφωση έχει προσαρμοστεί στις επιχειρησιακές απαιτήσεις της Πολεμικής Αεροπορίας.

Η διατήρηση της επιχειρησιακής διαθεσιμότητας του στόλου αποτελεί επίσης σημαντικό ζήτημα. Η Embraer παρέχει υποστήριξη μέσω μεταγενέστερης συμφωνίας, η οποία περιλαμβάνει και ένα αεροσκάφος ERJ-135LR που χρησιμοποιείται για μεταφορές επισήμων.

Την ίδια στιγμή, η τεχνολογική εξέλιξη των συστημάτων εναέριας επιτήρησης έχει φέρει στο προσκήνιο νεότερες πλατφόρμες. Η Saab έχει προτείνει στην Ελλάδα το GlobalEye, ένα μεγαλύτερο αεροσκάφος έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου, ως πιθανό αντικαταστάτη των EMB-145H.

Το GlobalEye αποτελεί διαφορετική γενιά συστήματος, με μεγαλύτερη πλατφόρμα και νεότερο εξοπλισμό επιτήρησης. Ωστόσο, η Ελλάδα δεν έχει προχωρήσει σε παραγγελία του συγκεκριμένου τύπου και εξακολουθεί να βασίζεται στα τέσσερα EMB-145H Erieye της Ελευσίνας.