Τι ημερομηνία είχε η Τουρκία το 1925;

Αν κάποιος ρωτούσε έναν Τούρκο υπάλληλο γραφείου το 1925 ποια ήταν η ημερομηνία, η απάντηση δεν θα ήταν καθόλου απλή. Στα επίσημα έγγραφα μπορεί να έβλεπε κανείς μια ημερομηνία που έμοιαζε με ευρωπαϊκή, αλλά αν κοίταζες την εφημερίδα ή το ισλαμικό ημερολόγιο, οι αριθμοί άλλαζαν εντελώς. Το τουρκικό κράτος ζούσε σε μια χρονική σύγχυση, ένα μεταίχμιο ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση.

Μέχρι τότε, η Τουρκία χρησιμοποιούσε το λεγόμενο Ρουμί ημερολόγιο, μια παραλλαγή του Ιουλιανού. Η χρονολόγηση ξεκινούσε από την Εγίρα (το 622 μ.Χ., έτος φυγής του Μωάμεθ από τη Μέκκα), αλλά τα έτη είχαν τη διάρκεια των χριστιανικών, με 365 μέρες. Το αποτέλεσμα ήταν ότι το 1925, για το τουρκικό κράτος, αντιστοιχούσε στο έτος 1341 του Ρουμί και το έτος 1343 του Ισλαμικού ημερολογίου, ανάλογα με το ποιο σύστημα ακολουθούσες.

Αυτό σήμαινε ότι σε μια απλή βόλτα στην Κωνσταντινούπολη του 1925, μπορούσες να δεις ένα κατάστημα να γράφει «Άνοιξη του 1343», μια εφημερίδα να λέει «4 Οκτωβρίου 1341» και μια κυβερνητική απόφαση να φέρει ημερομηνία «10 Τεσρινιέβελ 1341 Ρουμί». Οι μήνες διατηρούσαν παραδόξως ρωμαϊκές επιρροές, όπως «Τεσρινιέβελ» (Οκτώβριος), αλλά χωρίς να υπάρχει σταθερότητα. Το χάος ήταν καθημερινό.

Όλα αυτά άλλαξαν την 1η Ιανουαρίου 1926. Ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, στο πλαίσιο των ριζικών εκσυγχρονιστικών μεταρρυθμίσεών του, κατάργησε όλα τα προηγούμενα ημερολόγια και καθιέρωσε το Γρηγοριανό ημερολόγιο που χρησιμοποιούσε η Δύση. Το έτος έγινε 1926. Ο μήνας Ιανουάριος. Και η μέρα… Δευτέρα.

Από εκείνη τη μέρα, η Τουρκία άρχισε να συγχρονίζεται όχι μόνο πολιτικά και πολιτισμικά, αλλά και… χρονικά με την Ευρώπη. Ο χρόνος οργανώθηκε, οι υπηρεσίες λειτουργούσαν με σταθερό ημερολόγιο και οι παλιές ημερολογιακές αναφορές άρχισαν να εξαφανίζονται. Μόνο σε παλιά έγγραφα και τάφους μπορεί να δει κανείς σήμερα χρονολογίες όπως 1339 ή 1341 — φαντάσματα μιας άλλης εποχής, που κάποτε ήταν… το παρόν.