Ποιες χώρες δεν έχουν πρόβλημα με τον ιό του Δυτικού Νείλου και γιατί

Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν απλώνεται στον χάρτη όπως μια γρίπη. Δεν περνά εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο και τα κουνούπια δεν ταξιδεύουν μόνα τους από την Ελλάδα μέχρι τη Σκανδιναβία. Το πραγματικό «μεταφορικό μέσο» του ιού είναι κυρίως τα πουλιά.

Ο κύκλος αρχίζει όταν ένα κουνούπι, συνήθως του γένους Culex, τσιμπήσει μολυσμένο πουλί. Ο ιός πολλαπλασιάζεται μέσα στο κουνούπι και, περίπου μία εβδομάδα αργότερα, αυτό μπορεί να τον μεταδώσει σε άλλα πουλιά ή περιστασιακά σε ανθρώπους και άλογα. Ο άνθρωπος θεωρείται ουσιαστικά «αδιέξοδο» για τον ιό, επειδή συνήθως δεν έχει αρκετό ιό στο αίμα ώστε να μολύνει το επόμενο κουνούπι που θα τον τσιμπήσει.

Τα μεταναστευτικά πουλιά είναι εκείνα που μπορούν να μεταφέρουν τον ιό σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις. Γι' αυτό αρκετές μεγάλες εξάρσεις έχουν εμφανιστεί κοντά σε σημαντικές διαδρομές μετανάστευσης πτηνών.

Γιατί λοιπόν κάποιες χώρες έχουν πολύ λιγότερο πρόβλημα;

Χρειάζεται να συμπέσουν πολλά πράγματα. Να υπάρχουν κατάλληλα κουνούπια, αρκετά μολυσμένα πουλιά, θερμοκρασίες που επιτρέπουν στον ιό να πολλαπλασιαστεί μέσα στο κουνούπι και αρκετός χρόνος μέσα στο καλοκαίρι ώστε να συνεχιστεί ο κύκλος μετάδοσης.

Το κρύο λειτουργεί σαν φυσικό φρένο. Όσο πιο σύντομο και δροσερό είναι το καλοκαίρι, τόσο δυσκολότερα δημιουργούνται οι συνθήκες για έντονη μετάδοση. Αντίθετα, ο ΠΟΥ και το ECDC προειδοποιούν ότι οι θερμότερες θερμοκρασίες και τα μεγαλύτερα καλοκαίρια δίνουν στα κουνούπια περισσότερο χρόνο και μεγαλύτερη περιοχή για να μεταδίδουν τον ιό.

Η εικόνα της Ευρώπης το δείχνει καθαρά. Μέχρι τις 13 Αυγούστου 2026, τοπικά ανθρώπινα κρούσματα είχαν αναφερθεί σε μόλις εννέα χώρες: Ιταλία, Ελλάδα, Ισπανία, Βόρεια Μακεδονία, Ρουμανία, Γαλλία, Γερμανία, Σερβία και Κόσοβο. Χώρες όπως η Ιρλανδία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Φινλανδία και η Δανία δεν βρίσκονταν στον κατάλογο με τοπικά ανθρώπινα κρούσματα της φετινής περιόδου.

Αυτό όμως δεν σημαίνει «ο ιός δεν υπάρχει και δεν θα εμφανιστεί ποτέ».

Το χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι βορειότερες χώρες όπως το Βέλγιο και η Ολλανδία: το 2026 δεν είχαν καταγράψει ανθρώπινα κρούσματα στην ίδια ευρωπαϊκή καταγραφή, αλλά είχαν εντοπιστεί λοιμώξεις σε πτηνά στο Βέλγιο και σε άλογο στην Ολλανδία.

Άρα ο χάρτης δεν χωρίζεται σε «ασφαλείς» και «μολυσμένες» χώρες.

Μοιάζει περισσότερο με μια τεράστια εξίσωση: πουλιά, κουνούπια, νερό, θερμοκρασία και χρόνος. Όπου αυτά συναντηθούν στις σωστές αναλογίες, ο ιός μπορεί να εμφανιστεί.

Και όσο η Ευρώπη θερμαίνεται, η γραμμή ανάμεσα στον βορρά που σήμερα έχει λίγα περιστατικά και στον νότο που αντιμετωπίζει συχνότερη μετάδοση γίνεται όλο και λιγότερο σταθερή.