Έκθεση ΟΟΣΑ: Εξισορροπώντας τα μετρητά με τις ψηφιακές πληρωμές

Γράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικός

Μια νέα έκθεση 30 σελίδων του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) που δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2025 (“Safeguarding Consumers’ Access to Cash in the Digital Economy”) υπογραμμίζει τη σημασία της εξισορρόπησης της ψηφιακής καινοτομίας με τη διαρκή ανάγκη για μετρητά.

Καθώς οι κοινωνίες παγκοσμίως υιοθετούν όλο και περισσότερο τις ψηφιακές πληρωμές, η έκθεση διερευνά τους πιθανούς κινδύνους και τις εν γένει συνέπειες αυτής της στροφής.

Τα μετρητά αποτελούν κρίσιμη μέθοδο πληρωμής για διάφορα τμήματα του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων, των ομάδων με χαμηλό εισόδημα, των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με χαμηλό ψηφιακό αλφαβητισμό. Οι ομάδες αυτές αντιμετωπίζουν συχνά εμπόδια στην υιοθέτηση των ψηφιακών πληρωμών.

Άλλοι προτιμούν τα μετρητά για την ιδιωτικότητα και την ασφάλεια που παρέχουν, ιδίως καθώς αυξάνονται οι απειλές στον κυβερνοχώρο. Τα μετρητά παρέχουν μια αίσθηση ασφάλειας κατά τη διάρκεια οικονομικής αβεβαιότητας ή βλαβών του ψηφιακού συστήματος. Τα μετρητά δεν είναι απλώς μια μέθοδος πληρωμής, αλλά και ένα εργαλείο για τον προϋπολογισμό και την καλύτερη οικονομική διαχείριση.

Για τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα και τα άτομα με περιορισμένη οικονομική δυνατότητα, τα μετρητά παρέχουν έναν λυσιτελέστερο τρόπο παρακολούθησης και ελέγχου των δαπανών. Οι ψηφιακές πληρωμές, από την άλλη πλευρά, μπορεί να οδηγήσουν σε υπερκατανάλωση λόγω της ψυχολογικής τους απομάκρυνσης από το φυσικό χρήμα.

Στην έκθεση παρουσιάζονται παραδείγματα χωρών όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιρλανδία, η Γαλλία και η Πολωνία οι οποίες έχουν αναπτύξει εθνικές στρατηγικές για να διασφαλίσουν την ανθεκτικότητα και την προσβασιμότητα στα μετρητά. Αυτές οι στρατηγικές περιλαμβάνουν συχνά κατευθυντήριες οδηγίες για τη διατήρηση των υπηρεσιών μετρητών και τη διασφάλιση της φυσικής ασφάλειας των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων.

Άλλα κράτη έχουν θεσπίσει νομοθεσία που απαιτεί από τις επιχειρήσεις να δέχονται μετρητά. Για παράδειγμα, το Βέλγιο, η Κίνα και η Ισπανία έχουν ψηφίσει νόμους που επιβάλλουν την αποδοχή μετρητών στις συναλλαγές.

Η αναγνώριση από τον ΟΟΣΑ της σημασίας των μετρητών για την οικονομική συμπεριληπτικότητα, την προστασία της ιδιωτικότητας αλλά και ως αντιστάθμισμα έναντι των απειλών του κυβερνοχώρου και της οικονομικής αβεβαιότητας αποτελεί μια πολύ θετική εξέλιξη.

Αναγνωρίζοντας αυτά τα μοναδικά χαρακτηριστικά των μετρητών, η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη διατήρησης της πρόσβασης σε φυσικό νόμισμα, ακόμη και όταν τα ψηφιακά συστήματα πληρωμών επεκτείνονται.

Δεδομένων των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των μετρητών, η απλή προστασία των υφιστάμενων πλαισίων είναι ανεπαρκής. Για να διασφαλίσουμε ότι τα μετρητά παραμένουν βιώσιμα σε μια ταχέως μεταβαλλόμενη και ψηφιοποιούμενη οικονομία, πρέπει να επανεφεύρουμε τους τρόπους με τους οποίους τα μετρητά συνδυάζονται με τα νέα συστήματα ψηφιακής πληρωμής.

Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει την ενίσχυση των υποδομών για μετρητά, την προώθηση υβριδικών μοντέλων που συνδυάζουν τα οφέλη των μετρητών και των ψηφιακών πληρωμών και την προώθηση πολιτικών που υποστηρίζουν ενεργά τη συνύπαρξη και των δύο μεθόδων πληρωμής. Με τον τρόπο αυτό, μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι τα μετρητά θα συνεχίσουν να αποτελούν μια αξιόπιστη και προσβάσιμη επιλογή για όλα τα τμήματα της κοινωνίας.