Είναι μία από τις πιο δημοφιλείς σελίδες στο internet και όμως βγάζει ελάχιστα χρήματα

Υπάρχουν ιστοσελίδες που χτίστηκαν για να πουλάνε. Να πουλάνε διαφημίσεις, δεδομένα, συνδρομές, προϊόντα, επιρροή. Και υπάρχει και η Βικιπαίδεια. Ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους ιστότοπους του πλανήτη, ένα καθημερινό καταφύγιο γνώσης για μαθητές, φοιτητές, δημοσιογράφους, ερευνητές και απλούς ανθρώπους που θέλουν να λύσουν μια απορία μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Κι όμως, αυτή η ψηφιακή εγκυκλοπαίδεια που όλοι έχουμε χρησιμοποιήσει αμέτρητες φορές, δεν λειτουργεί όπως οι περισσότεροι γίγαντες του διαδικτύου. Δεν έχει διαφημίσεις, δεν πουλά τα δεδομένα των χρηστών της και δεν ανήκει σε κάποιον δισεκατομμυριούχο. Η ίδια η Wikimedia Foundation υπενθυμίζει ότι η Βικιπαίδεια χρηματοδοτείται κυρίως από δωρεές και όχι από εμπορική εκμετάλλευση των χρηστών.

Γι’ αυτό και κάθε τόσο εμφανίζεται το γνωστό μήνυμα: «Η Βικιπαίδεια εξακολουθεί να μην είναι προς πώληση». Μια φράση που μοιάζει σχεδόν παράξενη μέσα στο σημερινό internet, όπου σχεδόν τα πάντα αγοράζονται, πουλιούνται, παρακολουθούνται ή μετατρέπονται σε προϊόν.

Το μήνυμα ζητά από τους αναγνώστες μια μικρή δωρεά, συχνά της τάξης των 2,75 ευρώ. Και εκεί κρύβεται η μεγάλη αντίφαση. Εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν τη Βικιπαίδεια, αλλά μόνο ένα μικρό ποσοστό αποφασίζει να στηρίξει οικονομικά το εγχείρημα. Η ίδια η σελίδα δωρεών της Wikimedia αναφέρει ότι η γενναιοδωρία του περίπου 2% των αναγνωστών που δωρίζουν βοηθά ώστε η Βικιπαίδεια και τα υπόλοιπα εγχειρήματα γνώσης να παραμένουν διαθέσιμα.

Βέβαια, για να είμαστε ακριβείς, η Wikimedia Foundation δεν είναι ένας οργανισμός χωρίς έσοδα. Στο οικονομικό έτος 2024-2025 είχε συνολικά έσοδα 208,6 εκατ. δολάρια, από τα οποία τα 189,5 εκατ. προήλθαν από δωρεές. Όμως για τα δεδομένα ενός τόσο τεράστιου παγκόσμιου ιστότοπου, που λειτουργεί ως βασική πηγή γνώσης για ολόκληρο το διαδίκτυο, τα χρήματα αυτά είναι ελάχιστα μπροστά στα έσοδα των εμπορικών τεχνολογικών κολοσσών.

Αυτό είναι και το παράδοξο της Βικιπαίδειας. Έχει ασύλληπτη αξία, αλλά δεν τη μετατρέπει σε κλασικό εμπορικό κέρδος. Δεν βάζει διαφημιστικά banners ανάμεσα στις παραγράφους. Δεν σου ζητά συνδρομή για να διαβάσεις το υπόλοιπο λήμμα. Δεν κρύβει τη γνώση πίσω από paywall. Σου δίνει αυτό που ψάχνεις και μετά, διακριτικά αλλά επίμονα, σου ζητά να τη βοηθήσεις να συνεχίσει.