Αιγαίο: Τι σημαίνει η σκιώδης ΑΟΖ που χτίζει βήμα-βήμα η Τουρκία
Χάρτες, NAVTEX και πάρκα συνθέτουν μια νέα στρατηγική
Η Τουρκία δεν έχει ανακηρύξει ΑΟΖ στο Αιγαίο. Κι όμως, τους τελευταίους μήνες κινείται σαν να θέλει να δημιουργήσει γύρω από τις διεκδικήσεις της ένα ολοένα πυκνότερο διοικητικό περίγραμμα.
Αυτό ακριβώς περιγράφει ο όρος «σκιώδης ΑΟΖ». Δεν αποτελεί νομικό όρο του Δικαίου της Θάλασσας. Είναι ένας τρόπος να περιγραφεί μια στρατηγική όπου χάρτες, NAVTEX, θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός και περιβαλλοντικές ζώνες αρχίζουν να επικαλύπτονται πάνω στην ίδια γεωγραφική αντίληψη.
Το πρώτο κομμάτι μπήκε με τον τουρκικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό του 2025. Η Άγκυρα παρουσίασε χάρτη που αποτυπώνει τις δικές της θέσεις για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες και αργότερα τον ενέταξε στους διεθνείς μηχανισμούς θαλάσσιου σχεδιασμού. Η καταχώριση ενός σχεδίου, βέβαια, δεν ισοδυναμεί με διεθνή αναγνώριση των συνόρων που απεικονίζει.
Ακολούθησαν οι NAVTEX. Τον Ιανουάριο η τουρκική πλευρά διευκρίνισε ότι ορισμένες από αυτές δεν έχουν καν συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι ερευνητικές δραστηριότητες σε περιοχές που θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα πρέπει να συντονίζονται μαζί της. Ακόμη και τουρκική ανάλυση σημειώνει ότι μια NAVTEX δεν δημιουργεί από μόνη της ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδα· λειτουργεί όμως ως διαρκής καταγραφή και προβολή μιας αξίωσης.
Το τρίτο βήμα ήρθε στις 15 Αυγούστου. Με προεδρικά διατάγματα δημιουργήθηκαν το Θαλάσσιο Εθνικό Πάρκο Βορείου Αιγαίου, έκτασης 1.742,14 τετραγωνικών χιλιομέτρων, και το τεράστιο πάρκο Φετίγιε–Κας, έκτασης 21.706,03 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Η Αθήνα αντέδρασε επειδή τα όρια, κατά την ελληνική θέση, ξεπερνούν τα τουρκικά χωρικά ύδατα και εισέρχονται ακόμη και σε ελληνική υφαλοκρηπίδα. Το ελληνικό ΥΠΕΞ υπογραμμίζει ότι τέτοιες μονομερείς πράξεις δεν παράγουν νομικό αποτέλεσμα και δεν δημιουργούν τετελεσμένα.
Η Άγκυρα λέει ακριβώς το αντίθετο πολιτικά: παρουσιάζει τα πάρκα ως απολύτως συμβατά με τη δική της νομική θέση για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και ως άσκηση περιβαλλοντικής προστασίας πέραν των χωρικών της υδάτων.
Εδώ βρίσκεται το πραγματικό παιχνίδι.
Κανένας χάρτης, πάρκο ή NAVTEX δεν χαράζει μόνο του διεθνή θαλάσσια σύνορα. Αυτό απαιτεί συμφωνία ή διεθνή δικαστική επίλυση.
Αλλά στη γεωπολιτική υπάρχει και η δύναμη της επανάληψης.
Αν επί χρόνια χαρτογραφείς, ειδοποιείς, ρυθμίζεις και επιχειρείς να διαχειρίζεσαι την ίδια θαλάσσια περιοχή, προσπαθείς να μετατρέψεις μια διεκδίκηση από γραμμή πάνω σε χάρτη σε καθημερινή διοικητική πραγματικότητα.
