Evocatio: Το παράξενο ρωμαϊκό τέχνασμα με το οποίο καλούσαν τους θεούς να εγκαταλείψουν μια πόλη
Οι Ρωμαίοι πολεμούσαν πρώτα το μυαλό των αντιπάλων
Φαντάσου μια πόλη περικυκλωμένη από ρωμαϊκό στρατό. Οι πύλες είναι κλειστές, οι στρατιώτες περιμένουν και οι κάτοικοι φοβούνται. Πριν όμως αρχίσει η τελική επίθεση, οι Ρωμαίοι κάνουν κάτι παράξενο: μιλούν στον θεό που, σύμφωνα με τους κατοίκους, προστατεύει την πόλη.
Το τελετουργικό λεγόταν evocatio. Ο Ρωμαίος στρατηγός καλούσε τη θεότητα να εγκαταλείψει την πόλη και να περάσει με το μέρος της Ρώμης. Σε αντάλλαγμα, της υποσχόταν νέο ναό, περισσότερες τιμές και καλύτερες θυσίες.
Όταν οι Ρωμαίοι προσπάθησαν να «κλέψουν» μια θεά
Η πιο γνωστή ιστορία συνέβη το 396 π.Χ., όταν οι Ρωμαίοι πολιορκούσαν την ετρουσκική πόλη Βήιοι. Ο στρατηγός Μάρκος Φούριος Κάμιλλος κάλεσε τη θεά Ήρα να εγκαταλείψει τους κατοίκους και να ακολουθήσει τον ρωμαϊκό στρατό.
Οι Ρωμαίοι κατέλαβαν τελικά την πόλη και μετέφεραν τη λατρεία της θεάς στη Ρώμη. Για εκείνους αυτό σήμαινε ότι η Ήρα είχε δεχτεί την πρόσκληση και είχε επιλέξει τους νικητές.
Το μήνυμα προς τους πολιορκημένους ήταν τρομακτικό: «Ακόμη και ο θεός σας σάς εγκατέλειψε».
Θρησκεία, φόβος και έξυπνη προπαγάνδα
Η evocatio δεν ήταν μόνο θρησκευτική τελετή. Ήταν και ένα δυνατό όπλο ψυχολογικού πολέμου. Οι Ρωμαίοι προσπαθούσαν να κάνουν τους αντιπάλους τους να χάσουν το θάρρος τους πριν ξεκινήσει η μάχη.
Παράλληλα, η τελετή τούς βοηθούσε να δικαιολογούν τη μεταφορά αγαλμάτων και ιερών αντικειμένων. Δεν έλεγαν ότι έκλεβαν τον θεό. Έλεγαν ότι ο θεός είχε επιλέξει μόνος του να τους ακολουθήσει.
Μάλιστα, οι ίδιοι οι Ρωμαίοι φοβούνταν μήπως κάποιος χρησιμοποιήσει το ίδιο τέχνασμα εναντίον τους. Γι’ αυτό, σύμφωνα με αρχαίες πηγές, κρατούσαν μυστικό το όνομα της θεότητας που προστάτευε τη Ρώμη.
