Γιατί οι Αρχαίοι Έλληνες έγραφαν για μια περίοδο που δεν υπήρχε φεγγάρι στον ουρανό;

Οι Αρκάδες, ένας από τους παλαιότερους λαούς της Ελλάδας, περιγράφονταν από τους αρχαίους συγγραφείς ως “Προσεληνοι”, δηλαδή αυτοί που ζούσαν πριν από την εμφάνιση της Σελήνης στον ουρανό. Ο Αριστοτέλης, ο Πλούταρχος, ο Οβίδιος και άλλοι αναφέρουν ότι οι Αρκάδες υπήρχαν πριν από τη Σελήνη, δίνοντας στον μύθο αυτό μια αίσθηση πανάρχαιας παράδοσης. Αυτές οι περιγραφές δεν σημαίνουν ότι η Σελήνη δεν υπήρχε πραγματικά, αλλά υποδηλώνουν είτε έναν τρόπο να δηλώσουν την ακραία αρχαιότητα του λαού αυτού είτε μια παρερμηνεία αστρονομικών φαινομένων.

Η ιδέα μιας γης χωρίς φεγγάρι δεν είναι μοναδική στην ελληνική παράδοση. Μύθοι από διάφορους λαούς μιλούν για έναν ουρανό διαφορετικό από αυτόν που γνωρίζουμε σήμερα. Οι Ινδιάνοι Τσίμπτσα της Κολομβίας διατηρούν μια αφήγηση που μιλά για την εποχή “πριν τη Σελήνη”, ενώ αναφορές στο Βιβλίο του Ιώβ και στους Ψαλμούς της Παλαιάς Διαθήκης φαίνεται να υπαινίσσονται ένα αντίστοιχο αρχαίο παρελθόν. Αυτές οι αφηγήσεις, αν και ποιητικές, δημιουργούν ερωτήματα για το αν κάποια κοσμολογική ή γεωλογική αλλαγή συνέβη και αποτυπώθηκε στη λαϊκή μνήμη.

Η επιστήμη σήμερα γνωρίζει ότι η Σελήνη σχηματίστηκε περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, πολύ πριν εμφανιστεί ο άνθρωπος στη Γη. Η κυρίαρχη θεωρία είναι ότι προέκυψε από μια σύγκρουση της Γης με έναν πλανητοειδή μεγέθους του Άρη, γεγονός που εξηγεί γιατί η Σελήνη αποτελείται από υλικά παρόμοια με τον μανδύα της Γης. Αν και ορισμένοι ερευνητές έχουν προτείνει πως η Σελήνη μπορεί να έχει αλλάξει τροχιά ή εμφάνιση στο παρελθόν, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι υπήρξε περίοδος στην ανθρώπινη ιστορία όπου η Γη ήταν πράγματι χωρίς φεγγάρι.

Είναι πιθανό ότι οι μύθοι αυτοί να αντανακλούν μεταβολές στην παρατήρηση του νυχτερινού ουρανού ή να συνδέονται με μεγάλα φυσικά γεγονότα που επηρέασαν τον ορατό δίσκο της Σελήνης. Σφοδρές ηφαιστειακές εκρήξεις, συγκρούσεις αστεροειδών ή δραματικές κλιματικές αλλαγές μπορεί να επηρέασαν το φως της Σελήνης, κάνοντάς την να φαίνεται αχνή ή να εξαφανίζεται προσωρινά. Αυτό θα μπορούσε να έχει καταγραφεί στη μυθολογία ως μια εποχή όπου η Σελήνη δεν υπήρχε.