Ο Μανιάτης που μεταμφιέστηκε σε καλόγερο για να σώσει τη Μακεδονία

Όταν η Μακεδονία έβραζε από τη δράση Βουλγάρων κομιτατζήδων και πρακτόρων, ένας άντρας από τη Μάνη, ο Μιχαήλ Αναγνωστάκος, άφησε τη φιλοσοφία και τις ανέσεις της Αθήνας για να χαθεί στα βουνά και τα μοναστήρια της Μακεδονίας. Γνωστός με το πολεμικό όνομα Καπετάν Ματαπάς, οργάνωσε ένοπλες ομάδες, χτύπησε αδίστακτους εχθρούς και έγραψε το όνομά του στην πιο άγρια σελίδα του Μακεδονικού Αγώνα.

Την άνοιξη του 1905, με μόλις 15 άντρες, αποβιβάστηκε στην Ποτίδαια της Χαλκιδικής. Στόχος του ήταν να ελέγξει τους δρόμους επικοινωνίας Θεσσαλονίκης – Γευγελής και να τσακίσει τη δράση του βουλγαρικού κομιτάτου. Όμως ένας τραυματισμός τον άφησε ανήμπορο να συνεχίσει με το όπλο στο χέρι. Δεν λύγισε. Μεταμφιέστηκε σε ιερομόναχο και εγκαταστάθηκε στο μοναστήρι του Αρχαγγέλου στη Γουμένισσα, οργανώνοντας τον αγώνα από τις σκιές.

Η δράση του δεν σταμάτησε εκεί. Από τη λίμνη των Γιαννιτσών μέχρι τα Πιέρια και τον Όλυμπο, ο Καπετάν Ματαπάς έστηνε ενέδρες, χτυπούσε εχθρικές ομάδες και εξουδετέρωνε επικίνδυνους κομιτατζήδες όπως τον διαβόητο Στέργιο Βλάχο. Οργάνωσε ένοπλα σώματα, πάταξε τη ληστεία και προετοίμασε το έδαφος για την απελευθέρωση.

Η κλονισμένη υγεία του τον ανάγκασε να αποχωρήσει το 1907, όμως δεν έμεινε για πολύ μακριά. Στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913, επανήλθε εθελοντικά ως ανθυπολοχαγός. Ηγήθηκε των προσκόπων στην Πιερία και συνέβαλε καθοριστικά στην απελευθέρωση της Κατερίνης, αναγκάζοντας τους ανώτερους στρατιωτικούς να επισπεύσουν τις επιχειρήσεις.

Ο Καπετάν Ματαπάς έπεσε ηρωικά στη μάχη του Λαχανά, τον Ιούνιο του 1913. Δεν πρόλαβε να δει τη Μακεδονία λεύτερη, αλλά το αίμα του έγραψε την τελευταία λέξη της θυσίας του. Ένας άντρας που φόρεσε το ράσο μόνο για να συνεχίσει τον αγώνα και που κράτησε τη Μακεδονία ελληνική με το μυαλό, την καρδιά και το σπαθί του.