Το posokanei.gov.gr υποτίθεται ότι συγκρίνει τιμές, αλλά ξεχνά το αυτονόητο

Σε μια εποχή που ο Έλληνας καταναλωτής μετράει τα ευρώ στο σούπερ μάρκετ σαν να κάνει λογιστική επιβίωσης, το κράτος αποφάσισε να του προσφέρει άλλη μία ψηφιακή «λύση». Μια πλατφόρμα που υποτίθεται ότι θα τον βοηθά να βλέπει πού είναι φθηνότερα τα βασικά προϊόντα. Μόνο που το posokanei.gov.gr, αντί να γίνει πραγματικό εργαλείο άμυνας απέναντι στην ακρίβεια, κινδυνεύει να μείνει ακόμα ένα κρατικό ψηφιακό έκθεμα: εντυπωσιακό στην πρόθεση, ελλιπές στην πράξη.

Γιατί το μεγάλο ερώτημα δεν είναι αν μια πλατφόρμα έχει πολλές εγγραφές προϊόντων. Το ερώτημα είναι αν αυτές οι εγγραφές βοηθούν τον πολίτη να πάρει σωστή απόφαση. Και εδώ αρχίζουν τα προβλήματα.

Η τιμή μονάδας είναι η καρδιά της σύγκρισης

Η πιο κραυγαλέα παράλειψη είναι η απουσία ουσιαστικής ταξινόμησης με βάση την τιμή μονάδας. Δηλαδή με βάση το πόσο κοστίζει το λίτρο, το κιλό, το τεμάχιο ή η πραγματική ποσότητα που αγοράζει ο καταναλωτής. Τι νόημα έχει να βλέπεις δεκάδες ελαιόλαδα, αν δεν μπορείς με ένα κλικ να διαπιστώσεις ποιο είναι τελικά το φθηνότερο ανά λίτρο; Τι νόημα έχει να εμφανίζονται προϊόντα με διαφορετικές συσκευασίες, διαφορετικά βάρη και διαφορετικές ποσότητες, αν ο πολίτης πρέπει να κάνει μόνος του μαθηματικά πάνω από το κινητό, μέσα στον διάδρομο του σούπερ μάρκετ;

Αυτή η έλλειψη δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι η καρδιά της σύγκρισης.

Ιδίως στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, η τιμή μονάδας είναι σχεδόν ο μόνος τρόπος για να υπάρξει πραγματική σύγκριση. Αλλιώς, τι ακριβώς συγκρίνουμε; Ένα προϊόν ιδιωτικής ετικέτας που ανήκει αποκλειστικά σε μια αλυσίδα δεν μπορεί να συγκριθεί ως «ίδιο προϊόν» με κάποιο άλλο κατάστημα. Μπορεί όμως να συγκριθεί ως κατηγορία: γάλα ανά λίτρο, ελαιόλαδο ανά λίτρο, ρύζι ανά κιλό, χαρτί υγείας ανά ρολό ή ανά μέτρο. Εκεί βρίσκεται η ουσία. Εκεί φαίνεται ποιος πουλάει πραγματικά φθηνά και ποιος απλώς παίζει με το μέγεθος της συσκευασίας.

Το χάος με τις πολυσυσκευασίες

Και σαν να μην έφτανε αυτό, υπάρχει και το χάος με τις πολυσυσκευασίες. Βλέπει κανείς, για παράδειγμα, μια εξάδα νερού 1,5 λίτρου και μέσα στον ίδιο κωδικό προϊόντος μπορεί να εμφανίζονται καταχωρίσεις που αντιστοιχούν σε μονή φιάλη. Είτε από λάθος, είτε από προχειρότητα, είτε επειδή κάποιοι γνωρίζουν πολύ καλά ότι έτσι μπορούν να εμφανίζονται ψηλότερα στις λίστες. Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: ο καταναλωτής παραπλανάται.

Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με αναψυκτικά, μπίρες χωρίς αλκοόλ, χυμούς, γάλατα, χαρτικά, απορρυπαντικά. Άλλο πράγμα μια εξάδα, άλλο πράγμα ένα τεμάχιο. Άλλο πράγμα 500 ml, άλλο 1,5 λίτρο. Άλλο πράγμα προσφορά σε πολυσυσκευασία, άλλο κανονική τιμή μεμονωμένου προϊόντος. Αν αυτά δεν ξεχωρίζουν καθαρά, τότε η πλατφόρμα δεν ενημερώνει. Θολώνει.

Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο παράδοξο. Το κράτος ζητά από τον πολίτη να γίνει «έξυπνος καταναλωτής», αλλά του δίνει ένα εργαλείο που δεν έχει τα βασικά φίλτρα της έξυπνης κατανάλωσης. Του λέει να συγκρίνει, αλλά δεν του δίνει σωστά τη μονάδα σύγκρισης. Του λέει να ψάξει τη φθηνότερη επιλογή, αλλά τον αφήνει να χαθεί ανάμεσα σε διαφορετικές συσκευασίες, ασαφείς καταχωρίσεις και προϊόντα που δεν αντιστοιχούν πάντα σωστά μεταξύ τους.

Μια σοβαρή πλατφόρμα θα έπρεπε να διαθέτει τα αυτονόητα

Μια σοβαρή πλατφόρμα θα έπρεπε να διαθέτει τουλάχιστον:

Ταξινόμηση ανά τιμή μονάδας, ώστε ο πολίτης να βλέπει αμέσως το φθηνότερο προϊόν ανά λίτρο, κιλό ή τεμάχιο.

Καθαρό διαχωρισμό μονής συσκευασίας και πολυσυσκευασίας, ώστε να μη συγκρίνεται μια φιάλη με μια εξάδα και ένα τεμάχιο με ένα πακέτο.

Έλεγχο λανθασμένων καταχωρίσεων, γιατί όταν το ίδιο προϊόν εμφανίζεται με λάθος ποσότητα, η σύγκριση ακυρώνεται.

Ειδική κατηγοριοποίηση για προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, ώστε να συγκρίνονται με βάση την πραγματική τους χρήση και όχι με βάση έναν κωδικό που δεν λέει τίποτα στον καταναλωτή.

Διότι αλλιώς μιλάμε για άλλη μία ψηφιακή βιτρίνα. Ένα εργαλείο που δείχνει ότι κάτι γίνεται, χωρίς να κάνει αυτό που πρέπει. Και στην εποχή της ακρίβειας, η διαφορά ανάμεσα στην πραγματική βοήθεια και στην επικοινωνιακή διαχείριση είναι τεράστια.

Ο καταναλωτής δεν χρειάζεται άλλη μια πλατφόρμα για να του λέει ότι υπάρχουν προϊόντα στα ράφια. Αυτό το ξέρει ήδη. Χρειάζεται ένα εργαλείο που να του απαντά στο πιο απλό και πιο βασανιστικό ερώτημα: πού πληρώνω λιγότερο για την ίδια πραγματική ποσότητα;

Αν το posokanei.gov.gr δεν μπορεί να απαντήσει καθαρά σε αυτό, τότε δεν είναι ακόμα όπλο κατά της ακρίβειας. Είναι ένας καθρέφτης της κρατικής προχειρότητας. Ένας ακόμα ψηφιακός πίνακας ανακοινώσεων, σε μια χώρα όπου οι πολίτες δεν ζητούν θαύματα, αλλά τα αυτονόητα: διαφάνεια, ακρίβεια στα στοιχεία και εργαλεία που να δουλεύουν υπέρ τους, όχι υπέρ της σύγχυσης.

Γιατί όταν ακόμα και η σύγκριση τιμών χρειάζεται… αποκρυπτογράφηση, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ακρίβεια στα ράφια. Είναι και η ακρίβεια στην αδιαφορία.