Το σκάνδαλο με τις Ελληνικές Φρεγάτες του 1824. Εκβιασμοί, Χρηματισμός και τεράστια κόστη
Το 1824, η Ελλάδα πλήρωσε σχεδόν διπλά για μία μόνο φρεγάτα, εκβιάστηκε από Αμερικανούς ναυπηγούς και έμεινε χωρίς ενίσχυση στο Μεσολόγγι.
ο 1824, η Ελλάδα αποφασίζει να επενδύσει μεγάλο μέρος του δεύτερου αγγλικού δανείου για να ενισχύσει τον στόλο της. Η παραγγελία περιλαμβάνει δύο φρεγάτες, ναυπηγημένες σε αμερικανικά ναυπηγεία, σε μια εποχή που το Μεσολόγγι ασφυκτιά και ο στόλος είναι απαραίτητος. Κανείς όμως δεν φαντάζεται ότι η υπόθεση αυτή θα εξελιχθεί στο πρώτο μεγάλο διεθνές οικονομικό σκάνδαλο του νέου ελληνικού κράτους.
Οι Αμερικανοί ναυπηγοί ζητούν επιπλέον ποσά, επικαλούνται την αμερικανική νομοθεσία και καθυστερούν συστηματικά την παράδοση των πλοίων. Ο απεσταλμένος της Ελλάδας, Αλέξανδρος Κοντόσταυλος, προσπαθεί να διαπραγματευτεί, αλλά καταλήγει εκβιαζόμενος: αν δεν πληρώσει, τα πλοία θα κατασχεθούν ή θα πουληθούν. Οι απαιτήσεις των ναυπηγών εκτοξεύονται στις 750.000 δολάρια — σχεδόν τα διπλά από το αρχικό ποσό.
Η Ελλάδα τελικά παίρνει μόνο μία φρεγάτα, την «Ελλάς», ενώ η δεύτερη πωλείται στις ΗΠΑ και ονομάζεται «Liberator». Η καθυστέρηση κοστίζει ακριβά. Το Μεσολόγγι δεν ενισχύεται ποτέ. Η πολιτική αξιοπιστία της επαναστατικής κυβέρνησης τραυματίζεται. Και η φρεγάτα που τελικά φτάνει στην Ελλάδα το 1826, θα καταστραφεί από τον ίδιο τον Μιαούλη λίγα χρόνια αργότερα στον Πόρο.
Η υπόθεση βγάζει σκιές. Ο Κοντόσταυλος κατηγορείται ότι εξαγοράστηκε από τους Αμερικανούς και με τα χρήματα έχτισε πολυτελές μέγαρο στην Αθήνα. Οι εφημερίδες της εποχής τον στοχοποιούν, κυκλοφορεί σατιρικό τετράστιχο, και αργότερα καταδικάζεται να επιστρέψει 174.000 δραχμές. Το όνομά του στιγματίζεται, αν και αργότερα αποκαθίσταται νομικά.
Η ιστορία δεν αφορά μόνο τα ναυπηγεία. Αφορά την αφέλεια μιας νέας χώρας που προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της, την αισχροκέρδεια που τυλίγεται με φιλελληνικά περιτυλίγματα, και την παντελή απουσία ελέγχου πάνω σε κρίσιμες οικονομικές αποφάσεις. Το σκάνδαλο των φρεγατών του 1824 δείχνει ότι η ελευθερία μπορεί να κερδίζεται με αίμα — αλλά η διαχείρισή της χάνεται εύκολα με ένα υπογεγραμμένο συμβόλαιο.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
