Πολιτείες των ΗΠΑ κατηγορούν Facebook και Instagram ότι σχεδιάστηκαν ώστε να εθίζουν ανηλίκους

Η δίκη που αρχίζει στο Όκλαντ αγγίζει την καρδιά του επιχειρηματικού μοντέλου των social media. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο τι βλέπει ένα παιδί στο Instagram ή στο Facebook. Είναι αν η ίδια η τεχνολογία σχεδιάστηκε ώστε να δυσκολεύει την αποχώρησή του από την οθόνη. Καλιφόρνια, Κολοράντο, Κεντάκι και Νιου Τζέρσεϊ αποτελούν το πρώτο «κύμα» μιας ευρύτερης υπόθεσης 29 πολιτειών κατά της Meta.

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αλλαγή. Για χρόνια η συζήτηση περιστρεφόταν γύρω από το επιβλαβές περιεχόμενο. Τώρα εξετάζεται το ίδιο το προϊόν: φίλτρα που αλλάζουν την εμφάνιση, εργαλεία περιορισμού χρόνου και η δυνατότητα δημιουργίας πολλών λογαριασμών στο Instagram. Στα έγγραφα της υπόθεσης υπάρχουν εσωτερικές αναφορές εργαζομένων της Meta για μηχανισμούς που αυξάνουν το engagement και τον χρόνο παραμονής. Αυτό αποτελεί αποδεικτικό υλικό των εναγόντων, όχι δικαστική απόφαση ότι η εταιρεία εθίζει παιδιά.

Υπάρχει και δεύτερο, εξαιρετικά σοβαρό μέτωπο: τα δεδομένα παιδιών κάτω των 13 ετών. Το δικαστήριο έχει ήδη διαπιστώσει ότι η Meta δεν ακολούθησε τις απαιτήσεις ειδοποίησης και γονικής συγκατάθεσης του COPPA. Παραμένει όμως προς κρίση αν ο νόμος εφαρμόζεται στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, μεταξύ άλλων βάσει του τι γνώριζε πραγματικά η εταιρεία για την ηλικία των χρηστών.

Επιστημονικά, η εικόνα χρειάζεται προσοχή. Οι National Academies τονίζουν ότι δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία για να αποδοθούν συνολικά και αιτιωδώς τα προβλήματα ψυχικής υγείας των εφήβων στα social media. Υπάρχουν κίνδυνοι, αλλά και οφέλη, ενώ διαφορετικοί έφηβοι επηρεάζονται διαφορετικά.

Η Meta απαντά ότι έχει ενισχύσει δραστικά τις προστασίες: Teen Accounts, αυτόματη εκτίμηση ηλικίας με AI, αυστηρότερες ρυθμίσεις περιεχομένου και ειδοποιήσεις γονέων.

Γι’ αυτό η δίκη είναι μεγαλύτερη από μια αποζημίωση. Η Meta υποστηρίζει ότι οι απαιτήσεις των τεσσάρων πολιτειών θα μπορούσαν να φτάσουν, σύμφωνα με τους υπολογισμούς που παρουσιάζει η ίδια, έως τα 1,4 τρισ. δολάρια και τις χαρακτηρίζει αβάσιμες. Το πραγματικό διακύβευμα, όμως, είναι άλλο: αν η «οικονομία της προσοχής» μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται νομικά ως σχεδιαστική επιλογή με μετρήσιμη ευθύνη όταν ο χρήστης είναι παιδί.