Το πιο παλιό χάνι στην Ελλάδα, σερβίρει φαγητό από το 1862

Στη λεωφόρο Μαραθώνος, στο Πικέρμι, ένα κτήριο στέκεται στο ίδιο σημείο από την εποχή που η διαδρομή ανάμεσα στην Αθήνα και τον Μαραθώνα γινόταν με άλογα, άμαξες και κάρα. Είναι το περίφημο Χάνι του Σκορδά, ένας χώρος που συνδέθηκε με ληστές, βασιλιάδες, επιστήμονες, καλλιτέχνες και έναν από τους σημαντικότερους αθλητικούς θριάμβους της Ελλάδας.

Το χάνι χτίστηκε το 1862 από τον κτηματία Ανάργυρο Πετράκη. Αργότερα πέρασε στην ιδιοκτησία του Αλέξανδρου Σκουζέ, ο οποίος πραγματοποίησε σημαντικές αλλαγές στο κτήριο και ανέπτυξε το κτήμα που απλωνόταν μέχρι τη Ραφήνα. Η θέση του δεν ήταν τυχαία: βρισκόταν περίπου στη μέση της παλιάς διαδρομής Αθήνας–Μαραθώνα και πρόσφερε ξεκούραση, φαγητό και κατάλυμα σε ταξιδιώτες και ζώα.

Οι τοίχοι του κουβαλούν και σκοτεινές ιστορίες. Το 1869 η συμμορία του Κίτσου Λύγκου λεηλάτησε το χάνι και δολοφόνησε τον καταστηματάρχη του. Έναν χρόνο αργότερα, Άγγλοι περιηγητές σταμάτησαν εκεί πριν πέσουν στα χέρια της συμμορίας Αρβανιτάκη. Η απαγωγή και η μετέπειτα δολοφονία τους έμεινε στην ιστορία ως η «Σφαγή του Δήλεσι», προκαλώντας μία από τις μεγαλύτερες διπλωματικές κρίσεις του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.

Από ληστές και λόρδους στον Σπύρο Λούη

Η πιο διάσημη, όμως, ιστορία του χανιού συνδέεται με τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες. Κατά τον Μαραθώνιο του 1896, ο Σπύρος Λούης φέρεται να σταμάτησε εκεί, να ήπιε ένα ποτήρι κρασί και να ρώτησε πόσο μακριά βρίσκονταν οι προπορευόμενοι δρομείς. Λίγο αργότερα μπήκε πρώτος στο Παναθηναϊκό Στάδιο, ολοκληρώνοντας τα περίπου 40 χιλιόμετρα σε 2 ώρες, 58 λεπτά και 50 δευτερόλεπτα.

Το Χάνι του Σκορδά έγινε επίσης σημείο αναφοράς για τους επιστήμονες που πραγματοποιούσαν παλαιοντολογικές ανασκαφές στο Πικέρμι, μια περιοχή που απέκτησε διεθνή φήμη για τα απολιθώματά της. Αργότερα φιλοξένησε κυνηγούς και μέλη της βασιλικής οικογένειας, ενώ στα τραπέζια του κάθισαν πολιτικοί, συγγραφείς και καλλιτέχνες, όπως η Μελίνα Μερκούρη, ο Γιάννης Μόραλης και ο Πάτρικ Λη Φέρμορ.

Στα μεταπολεμικά χρόνια έγινε ξακουστό για την ελληνική κουζίνα του και εξελίχθηκε σε στέκι της αθηναϊκής κοινωνίας. Παρότι η παλιά επιχείρηση διέκοψε τη λειτουργία της το 2015, το ιστορικό χάνι άνοιξε ξανά υπό νέα διεύθυνση, διατηρώντας ζωντανή μια διαδρομή που ξεπερνά τους δεκαέξι αιώνες λειτουργίας. Σήμερα, κάθε γεύμα εκεί δεν αποτελεί μόνο έξοδο για φαγητό, αλλά μια μικρή συνάντηση με την ιστορία της Αττικής.