Social mask: Γιατί γυρνάτε εξαντλημένοι μετά από μια έξοδο χωρίς να έχετε κάνει τίποτα

Το social mask είναι αυτό το αόρατο φίλτρο που βάζουμε μπροστά μας όταν βρισκόμαστε με άλλους ανθρώπους. Μπορεί να δείχνει σαν απλή κοινωνική προσαρμογή, όμως πολλές φορές ρουφάει περισσότερη ενέργεια απ’ όση καταλαβαίνουμε. Γι’ αυτό και μια χαλαρή έξοδος μπορεί να τελειώσει με το μυαλό άδειο και το σώμα βαρύ.

Δεν είναι πάντα η παρέα, το φαγητό, η μουσική ή η διάρκεια της συνάντησης που κουράζει. Συχνά αυτό που μας εξαντλεί είναι η προσπάθεια να δείχνουμε άνετοι, ευχάριστοι, διαθέσιμοι και ήρεμοι, ακόμη κι όταν μέσα μας δεν είμαστε έτσι. Να χαμογελάμε όσο πρέπει, να μιλάμε όσο χρειάζεται, να μη φέρνουμε κανέναν σε δύσκολη θέση και να κρατάμε τον εαυτό μας σε μια έκδοση πιο βολική για τους άλλους.

Αυτή είναι η λεγόμενη κοινωνική μάσκα

Ένας τρόπος με τον οποίο προσαρμόζουμε τη συμπεριφορά μας ανάλογα με το περιβάλλον. Δεν είναι από μόνο του κάτι κακό. Όλοι το κάνουμε σε έναν βαθμό, στη δουλειά, σε ένα δείπνο, σε μια οικογενειακή μάζωξη ή σε μια νέα παρέα. Το πρόβλημα ξεκινά όταν αυτό γίνεται μόνιμη λειτουργία.

Εκεί ο άνθρωπος σταματά να είναι απλώς ευγενικός και αρχίζει να παίζει ρόλο. Κρύβει τον εκνευρισμό του, καταπίνει την κούρασή του, αποφεύγει τη διαφωνία, λέει ναι εκεί που θέλει να πει όχι. Μένει σε εγρήγορση για να μη χαλάσει την ατμόσφαιρα, να μη φανεί δύσκολος, να μη δυσαρεστήσει κανέναν.

Αυτό το συνεχές φιλτράρισμα έχει κόστος...

Όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που νιώθουμε και σε αυτό που δείχνουμε, τόσο πιο έντονη γίνεται η εσωτερική κόπωση. Δεν κουράζεται μόνο το σώμα. Κουράζεται και το νευρικό σύστημα, γιατί καλείται για ώρες να παρακολουθεί κινήσεις, λόγια, εκφράσεις και αντιδράσεις.

Σε ορισμένους ανθρώπους η κοινωνική μάσκα γίνεται ακόμη πιο βαριά. Νευροδιαφορετικά άτομα, όπως άτομα στο φάσμα του αυτισμού ή με μαθησιακές δυσκολίες, μπορεί να καταβάλλουν τεράστια προσπάθεια για να αντιγράψουν συμπεριφορές που θεωρούνται κοινωνικά φυσιολογικές. Αυτό το καμουφλάζ δεν φαίνεται πάντα στους άλλους. Για εκείνον που το ζει όμως μπορεί να είναι εξαντλητικό.

Μακροπρόθεσμα, το social mask μπορεί να επηρεάσει την αυτοεκτίμηση, τον αυθορμητισμό και τις σχέσεις. Όταν κάποιος συνηθίζει να εμφανίζεται πάντα ως η αποδεκτή εκδοχή του εαυτού του, μπορεί σιγά σιγά να χάσει επαφή με το τι πραγματικά θέλει ή νιώθει. Έτσι μαζεύονται συναισθήματα που δεν ειπώθηκαν, όρια που δεν μπήκαν και ανάγκες που έμειναν πίσω.

Η λύση δεν είναι να πετάξει κανείς απότομα κάθε κοινωνικό φίλτρο. Αυτό ούτε ρεαλιστικό είναι, ούτε πάντα χρήσιμο. Το πρώτο βήμα είναι πιο απλό. Να καταλάβει πότε μπαίνει σε λειτουργία παράστασης. Πότε γελάει χωρίς να θέλει, πότε γεμίζει κάθε σιωπή από αμηχανία, πότε παριστάνει τον διαθέσιμο ενώ στην πραγματικότητα έχει ξεμείνει από ενέργεια.

Από εκεί και πέρα, οι μικρές κινήσεις μετράνε

Να αντέξει κανείς λίγη σιωπή. Να πει ένα όχι χωρίς ενοχές. Να δείξει ότι κουράστηκε. Να διαλέξει πιο προσεκτικά τους ανθρώπους μπροστά στους οποίους μπορεί να είναι λιγότερο φιλτραρισμένος. Δεν χρειάζεται να αρέσουμε σε όλους για να είμαστε εντάξει με τον εαυτό μας.

Το social mask εξηγεί γιατί πολλές φορές γυρνάμε από μια έξοδο σαν να έχουμε δώσει μάχη. Όχι επειδή περάσαμε απαραίτητα άσχημα, αλλά επειδή προσπαθήσαμε πολύ να σταθούμε όπως πιστεύαμε ότι έπρεπε. Και αυτή η προσπάθεια, όταν γίνεται συνέχεια, αφήνει λογαριασμό.