Άγιος Νεκτάριος: Ένας αμνός που δεν χωρούσε η εποχή του - Πόσο μάλλον η δική μας

Αδικημένος, πικραμένος, κατατρεγμένος, πάμφτωχος. Ο Άγιος Νεκτάριος, αυτό το σπάνιο μαργαριτάρι στο αιώνιο στέμμα της Ορθοδοξίας, είναι η απάντηση ότι το θυσιαστικό πνεύμα των Αγίων δεν είναι μια θεωρητική ηθικολογία, αλλά ένας βίος που διαχρονικά στάζει αίμα.

Από επίσκοπος Πενταπόλεως, βρέθηκε στην απόλυτη εξαθλίωση που θα μπορούσε να βρεθεί ιεράρχης. Συκοφαντημένος από κύκλους του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, αυτοεξόριστος στην Αθήνα, χωρίς χρήματα για τροφή και στέγη, επαίτης μιας ευκαιρίας να υπηρετήσει ξανά τον Χριστό. Διψώντας, όχι να λάβει πίσω τα αξιώματά του, όχι να αποκαταστήσει τη φήμη του, αλλά πάνω απ’ όλα να γίνει ξανά εργάτης στην υπηρεσία του ποιμνίου. Σαν φάρος που τα κρύσταλλά του θρυψαλιάστηκαν από τη φουρτούνα, το φως έσβησε, τα πλοιαράκια έχασαν τον προσανατολισμό, όμως αυτό το φως έμελλε να λάμψει ξανά, χιλιάδες φορές λαμπρότερο.

Μετά την εξοργιστική πλεκτάνη που στήθηκε εναντίον του Αγίου, εκείνος θα μπορούσε να αναλωθεί σε χρόνια προστριβών και διενέξεων για να βρει το δίκιο του. Δεν το έκανε. Έστειλε μεν κάποιες επιστολές διαμαρτυρίας, έπραξε τα ιεροκανονικά ζητώντας έστω δυνατότητα απολογίας, όχι όμως για να καθαρίσει το δικό του όνομα, αλλά για να επουλωθεί ο σκανδαλισμός των πιστών και να ειρηνεύσει η Εκκλησία. Όμως ο Θεός δεν αφαίρεσε τον σταυρό της αδικίας από τους ταπεινωμένους ώμους του Αγίου. Ακατανόητο για πολλούς τότε. Δικαιωμένο και πάνσοφο σχέδιο, εξετάζοντάς το, σήμερα.

Ο συγκλονιστικός βίος του Αγίου Νεκταρίου κλείνει μέσα του δεκάδες απαντήσεις για τις μεγάλες πτώσεις του καιρού μας. Μέσα σε μια σημερινή εποχή που η αυτοπροβολή είναι το απόλυτο φετίχ της «επιτυχίας», ο Άγιος Νεκτάριος κατάφερε κρυπτόμενος να τιμάται στα πέρατα του κόσμου. Όσο ζούσε τον αγιασμένο βίο του, διαρκώς ελάττωνε τον εαυτό του για να χωρά όλο και νέα αποθέματα αγάπης. Και αφότου πέταξε για να συναντήσει τον Κύριο των κυριευόντων, διαρκώς επεκτείνεται η ακτινοβολία του ονόματός του σε ολόκληρη την οικουμένη. Κανένα άλλο μέγεθος στον κόσμο δεν αυξάνεται με την ταπείνωση, παρά μόνο εκείνο της αγιότητας. Εκείνο που αντιπροτείνει τη σύμπτυξη του «εγώ», στη γιγάντωση της κενότητας του κόσμου.

Εκείνος έδειχνε τον ουρανό

Απέναντι στη σημερινή τάση να επιβάλλεσαι, να δικαιολογείσαι, να ζητάς επιβεβαίωση και να έχεις πάντα την τελευταία λέξη, ένας Άγιος Νεκτάριος υπάρχει κάπου στο εικονοστάσι μας για να μας θυμίζει ότι το ρήμα του ουρανού είναι το έσχατο (και μοναδικό) καύχημα ή η καταισχύνη μας. «Ας επικρατήσουμε στον άλλον και η νίκη μας ας μη σημαίνει τίποτα», είναι το σημερινό πνεύμα αλληλοσπαραγμού. «Ας ηττηθώ από τους πάντες, φτάνει μόνο να κρατήσω το παν του Θεού», είναι η απάντηση του Αγίου. Πόσοι θα μπορούσαν να τα χάσουν όλα και να σταθούν ακλόνητοι στο έργο τους, όπως ο Νεκτάριος; Όταν όλος ο κόσμος τον έδειχνε απαξιωτικά με το δάχτυλο, εκείνος έδειχνε τον ουρανό.

Η ιστορία είναι γεμάτη από σμάρια ανθρώπων που γαντζώθηκαν σφιχτά στα αξιώματά τους ως το τέλος, εξουδετέρωσαν όλους τους ανταγωνιστές τους, απόλαυσαν τη φήμη τους, έλαβαν δόξες και τιμές, αλλά μόλις η καρδιά τους σταμάτησε να χτυπάει – νεκρώθηκε αυτοστιγμεί και το διαμέτρημά τους. Η γη έχει υποδεχθεί στους λάκκους της μυριάδες τέτοιες θλιβερές ιστορίες. Και ένας Νεκτάριος που θεωρούσε τον εαυτό του αναξιότερο κάθε ανθρώπου, μυρόβλησε ως σκήνωμα μπροστά σε πλήθη πιστών και θαυματουργεί ακαταπαύστως έως σήμερα.

Η νόσος της σημερινής εποχής μας είναι ότι θεωρεί ελαττώματα όλες τις αρετές που έφερε ο Άγιος Νεκτάριος: την πίστη, την πραότητα, την εγκαρτέρηση, την ανεξικακία, τη συγχωρητικότητα, τη μακροθυμία, την αφιλοχρηματία, τη φιλανθρωπία. Μια κοινωνία που αναμετρά το μπόι της δίπλα σε τέτοιους Αγίους, φαίνεται πόσο έχει πτωχεύσει πνευματικά, πολύ πριν πτωχεύσει οικονομικά. Ο φθόνος έχει γίνει η μόνιμη επωδός της υπεροψίας μας. Όχι έναν, αλλά εκατό Νεκταρίους αν είχαμε σήμερα, θα τους «σταυρώναμε» και τους εκατό με συνοπτικές διαδικασίες. Χωρίς δυνατότητα απολογίας, χωρίς τεκμήριο αθωότητας. Έχουμε άλλωστε και πρόσφατα παραδείγματα «λιθοβολισμού» ιερέων και αρχιερέων.

Όχι μόνο να εξετάσουμε την αθωότητα κάποιου δεν φιλοτιμούμαστε, αλλά ούτε καν να αρθρώσουμε τις δύο απλές λεξούλες «δεν ξέρω», δεν είμαστε ικανοί. Έστω να κρατήσουμε έναν «λευκό» λογισμό ως περίσσευμα, ως καβάτζα βρε αδερφέ! Αλλά όχι, πρέπει να δικάσουμε, να καταδικάσουμε, να φανούμε παντογνώστες, «φυσιογνωμιστές», ψυχογράφοι, ντετέκτιβ και κάθε άλλη ειδίκευση που αφορά τον άλλον, φτάνει μόνο αυτή η «ξερολίαση» να μη στρέφεται ποτέ προς τον εαυτό μας.

Τελικά το μεγαλύτερο κρίμα σχετικά με τον Άγιο Νεκτάριο είναι ότι εκείνος δυσφημίστηκε αδίκως εν ζωή ή ότι 106 χρόνια μετά την οσιακή κοίμησή του, εμείς αγνοούμε ακόμα τη μικρότητα της κρίσης μας και την τελειότητα της θείας δικαιοσύνης;