Το κόλπο για να καταλάβεις αν οι κριτικές στο Skroutz είναι πραγματικές

Πολλές φορές μπαίνεις στο Skroutz, βρίσκεις ένα προϊόν που δεν το έχεις ξανακούσει ποτέ, βλέπεις 80, 120 ή 200 κριτικές και λες: «Ωραία, άρα είναι καλό». Και κάπου εκεί αρχίζει το πρόβλημα.

Γιατί το ότι ένα προϊόν έχει πολλές κριτικές δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλες είναι αυθεντικές. Ούτε σημαίνει ότι το προϊόν είναι τόσο καλό όσο φαίνεται. Ειδικά όταν μιλάμε για άγνωστες μάρκες, προϊόντα που εμφανίστηκαν ξαφνικά στην αγορά ή αντικείμενα που μοιάζουν υπερβολικά φθηνά για αυτά που υπόσχονται.

Οι κριτικές είναι ένα από τα πιο δυνατά όπλα στις online αγορές. Μπορούν να απογειώσουν ένα προϊόν, να το κάνουν να φαίνεται αξιόπιστο και να πείσουν τον καταναλωτή να πατήσει το κουμπί της αγοράς. Γι’ αυτό ακριβώς, σε κάποιες περιπτώσεις, υπάρχει και ο πειρασμός να «στηθούν» κριτικές. Από κατασκευαστές, εισαγωγείς, συνεργάτες ή ακόμα και άτομα που έχουν συμφέρον να ανέβει η εικόνα του προϊόντος.

Το θέμα είναι πως υπάρχουν σημάδια. Και αν ξέρεις πού να κοιτάξεις, μπορείς να καταλάβεις πολλά.

Κοίτα πρώτα τις ημερομηνίες

Το πρώτο και ίσως πιο απλό κόλπο είναι να δεις πότε γράφτηκαν οι κριτικές.

Αν ένα προϊόν έχει μαζεμένες πολλές αποθεωτικές κριτικές μέσα σε λίγες ημέρες και μετά για εβδομάδες ή μήνες δεν υπάρχει τίποτα, αυτό είναι ένα μεγάλο red flag. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι κριτικές είναι ψεύτικες, αλλά σίγουρα είναι κάτι που πρέπει να σε βάλει σε σκέψεις.

Ένα φυσιολογικό προϊόν που πουλάει σταθερά συνήθως μαζεύει κριτικές σταδιακά. Μία σήμερα, δύο την επόμενη εβδομάδα, άλλες μετά από έναν μήνα. Όταν βλέπεις ξαφνικά 15 πεντάστερες αξιολογήσεις σε τρεις ημέρες και μετά απόλυτη σιωπή, κάτι δεν μοιάζει οργανικό.

Ειδικά αν όλες οι κριτικές γράφουν πάνω κάτω τα ίδια πράγματα: «τέλειο προϊόν», «άριστη ποιότητα», «το προτείνω ανεπιφύλακτα», χωρίς λεπτομέρειες, χωρίς χρήση, χωρίς πραγματική εμπειρία.

Δες αν οι κριτικές μοιάζουν μεταξύ τους

Οι ψεύτικες ή κατευθυνόμενες κριτικές συχνά έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: είναι υπερβολικά γενικές.

Ένας πραγματικός αγοραστής συνήθως θα γράψει κάτι πιο συγκεκριμένο. Θα πει τι του άρεσε, τι δεν του άρεσε, πόσο καιρό το χρησιμοποιεί, σε ποια συνθήκη το δοκίμασε, αν τον βόλεψε ή όχι. Μπορεί να γράψει και κάτι αρνητικό, ακόμα κι αν γενικά είναι ευχαριστημένος.

Αντίθετα, οι ύποπτες κριτικές συχνά ακούγονται σαν διαφήμιση. Δεν έχουν προσωπική εμπειρία. Δεν έχουν μικρές ατέλειες. Δεν λένε τίποτα πρακτικό. Είναι απλώς γεμάτες ενθουσιασμό.

Για παράδειγμα, μια φυσιολογική κριτική μπορεί να λέει: «Το πήρα πριν από δύο εβδομάδες, η μπαταρία κρατάει περίπου δύο μέρες με μέτρια χρήση, αλλά το πλαστικό πίσω μέρος φαίνεται λίγο φθηνό».

Μια ύποπτη κριτική μπορεί να λέει: «Εξαιρετικό προϊόν, φοβερή ποιότητα, αξίζει τα λεφτά του, το συστήνω σε όλους».

Η δεύτερη δεν είναι απαραίτητα ψεύτικη. Αλλά αν υπάρχουν πολλές τέτοιες, η εικόνα αρχίζει να γίνεται περίεργη.

Άνοιξε το προφίλ αυτού που γράφει την κριτική

Ένα από τα πιο χρήσιμα πράγματα που μπορείς να κάνεις είναι να δεις το προφίλ του χρήστη που άφησε την αξιολόγηση.

Αν δεις ότι έχει κάνει κριτικές μόνο σε προϊόντα της ίδιας εταιρείας, της ίδιας κατηγορίας ή του ίδιου εισαγωγέα, τότε έχουμε άλλο ένα red flag. Ακόμα χειρότερα, αν όλες οι κριτικές του είναι πεντάστερες και όλες μοιάζουν μεταξύ τους, τότε η αξιοπιστία πέφτει.

Ένας κανονικός χρήστης συνήθως έχει μια πιο τυχαία συμπεριφορά. Μπορεί να έχει αξιολογήσει ένα κινητό, ένα απορρυπαντικό, ένα power bank, ένα ζευγάρι παπούτσια, ένα ανταλλακτικό για το σπίτι. Όταν όμως ένα προφίλ φαίνεται να υπάρχει μόνο για να εκθειάζει συγκεκριμένα προϊόντα, καλό είναι να κρατάς μικρό καλάθι.

Πρόσεξε τις «επιβεβαιωμένες αγορές», αλλά μην τις θεωρείς απόδειξη

Το Skroutz δίνει τη δυνατότητα αξιολόγησης προϊόντων και έχει διαδικασίες γύρω από τις αξιολογήσεις προϊόντων, σύμφωνα με τις οδηγίες βοήθειας της πλατφόρμας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε κριτική, ακόμα και αν προέρχεται από επιβεβαιωμένο αγοραστή, πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ιερό ευαγγέλιο.

Μια επιβεβαιωμένη αγορά είναι σίγουρα πιο δυνατή ένδειξη από μια απλή ανώνυμη άποψη. Δείχνει ότι ο χρήστης συνδέεται με αγορά μέσω της πλατφόρμας. Όμως υπάρχουν ακόμα περιθώρια χειραγώγησης. Κάποιος μπορεί να αγοράσει ένα προϊόν, να γράψει θετική κριτική και να έχει συμφέρον. Μπορεί να υπάρχουν φίλοι, συνεργάτες, γνωστοί ή άτομα που πήραν το προϊόν με έκπτωση για να αφήσουν καλή αξιολόγηση.

Άρα η ένδειξη «επιβεβαιωμένη αγορά» βοηθάει, αλλά δεν αρκεί από μόνη της.

Κοίτα την αναλογία κριτικών με τους χρήστες που έχουν το προϊόν

Εδώ υπάρχει ένα πολύ ωραίο κόλπο που πολλοί δεν προσέχουν.

Κάτω από τις κριτικές, στο σημείο με τις ερωτήσεις, εμφανίζεται συχνά η ένδειξη τύπου: «21 χρήστες έχουν το προϊόν και μπορούν να σε βοηθήσουν». Αυτή η πληροφορία μπορεί να σου δώσει μια πολύ καλή εικόνα.

Γιατί; Επειδή δείχνει πόσοι χρήστες φαίνεται να έχουν το προϊόν μέσα από το οικοσύστημα του Skroutz. Αν λοιπόν βλέπεις ότι 21 χρήστες έχουν το προϊόν, αλλά το προϊόν έχει 60 ή 80 κριτικές, τότε κάτι δεν κολλάει εύκολα. Δεν είναι απόλυτη απόδειξη απάτης, γιατί μπορεί κάποιες κριτικές να προέρχονται από άλλες πηγές ή παλαιότερες καταχωρήσεις, αλλά η αναλογία είναι ύποπτη.

Όσο πιο μεγάλη είναι η απόκλιση, τόσο περισσότερο πρέπει να ψαχτείς.

Αντίθετα, αν βλέπεις ότι πολλοί χρήστες έχουν το προϊόν και οι κριτικές είναι λιγότερες, η εικόνα είναι πιο φυσιολογική. Δεν γράφουν όλοι κριτική μετά την αγορά. Συνήθως μόνο ένα μικρό ποσοστό μπαίνει στον κόπο.

Δώσε σημασία στις αρνητικές κριτικές

Οι αρνητικές κριτικές είναι συχνά πιο χρήσιμες από τις θετικές.

Όχι επειδή έχουν πάντα δίκιο, αλλά επειδή δείχνουν τα πραγματικά αδύναμα σημεία του προϊόντος. Αν ένα προϊόν έχει 100 κριτικές και όλες είναι πεντάστερες, χωρίς κανένα σοβαρό παράπονο, αυτό μπορεί να φαίνεται εντυπωσιακό, αλλά σε κάποιες κατηγορίες είναι και λίγο ύποπτο.

Κανένα προϊόν δεν είναι τέλειο για όλους. Κάποιος θα παραπονεθεί για την ποιότητα, κάποιος για τη συσκευασία, κάποιος για το μέγεθος, κάποιος για το θόρυβο, κάποιος για τη διάρκεια ζωής.

Οι πραγματικές κριτικές έχουν ανωμαλίες. Έχουν διαφωνίες. Έχουν ανθρώπους που λένε «για τα λεφτά του είναι καλό, αλλά…». Όταν όλα είναι υπερβολικά τέλεια, ίσως δεν είναι τόσο τέλεια όσο δείχνουν.

Ψάξε για υπερβολικά ίδιο λεξιλόγιο

Αν πολλές κριτικές χρησιμοποιούν τις ίδιες λέξεις, τις ίδιες φράσεις και την ίδια δομή, κάτι μπορεί να συμβαίνει.

Για παράδειγμα:

«Πολύ καλή σχέση ποιότητας-τιμής.»
«Άριστη σχέση ποιότητας-τιμής.»
«Εξαιρετική σχέση ποιότητας-τιμής.»
«Τέλεια σχέση ποιότητας-τιμής.»

Μία τέτοια φράση είναι φυσιολογική. Όταν όμως τη βλέπεις ξανά και ξανά, από διαφορετικούς χρήστες, σε μικρό χρονικό διάστημα, αρχίζει να μοιάζει με συντονισμένη προσπάθεια.

Οι πραγματικοί άνθρωποι γράφουν διαφορετικά. Άλλος κάνει ορθογραφικά, άλλος γράφει μεγάλες προτάσεις, άλλος γράφει δύο λέξεις, άλλος βάζει λεπτομέρειες. Όταν όλα μοιάζουν καθαρά, γυαλισμένα και ίδια, πρόσεχε.

Το πιο ασφαλές συμπέρασμα

Δεν υπάρχει ένας μαγικός τρόπος που να σου λέει με απόλυτη βεβαιότητα αν μια κριτική είναι ψεύτικη. Υπάρχει όμως συνδυασμός ενδείξεων.

Αν βλέπεις πολλές πεντάστερες κριτικές μαζεμένες σε λίγες ημέρες, προφίλ που αξιολογούν μόνο προϊόντα της ίδιας εταιρείας, πολύ γενικά σχόλια, υπερβολικά ίδιο λεξιλόγιο, λίγους χρήστες που φαίνεται να έχουν το προϊόν και περισσότερες κριτικές από όσες βγάζουν νόημα, τότε καλό είναι να είσαι επιφυλακτικός.

Το κόλπο δεν είναι να μην εμπιστεύεσαι καμία κριτική. Το κόλπο είναι να κοιτάς το μοτίβο.

Οι στημένες κριτικές συχνά μοιάζουν πολύ καλές για να είναι αληθινές.

Και στις online αγορές, όταν κάτι μοιάζει υπερβολικά τέλειο, συνήθως αξίζει να το ψάξεις λίγο παραπάνω πριν πληρώσεις.