Στην αρχή δεν έχουν ούτε δεξί ούτε αριστερό. Γίνονται παπούτσια όταν τα βασανίσεις και βανανιστείς
Τα pointe shoes είναι ίδια μεταξύ τους. Δεν έχουν δεξί και αριστερό. Αυτά προκύπτουν μόνο μέσα από τον πόνο και την προσαρμογή.
Δεν υπάρχει τίποτα τυχαίο στο μπαλέτο. Κάθε κίνηση είναι μετρημένη, κάθε σημείο του σώματος πειθαρχημένο, κάθε μυς συντονισμένος με εκατοντάδες ώρες σιωπής και ιδρώτα. Ακόμα και τα παπούτσια, αυτά τα μικρά, άκαμπτα αντικείμενα που λέγονται pointe, κρύβουν μέσα τους κάτι που δεν φαίνεται: όταν τα αγοράζεις, δεν έχουν ούτε δεξί, ούτε αριστερό.
Τα παραδοσιακά pointe shoes κατασκευάζονται συμμετρικά. Είναι ακριβώς ίδια. Δεν είναι λάθος. Είναι πρόθεση. Το σχήμα τους είναι ουδέτερο, απρόσωπο, ακριβές. Το ποιο θα γίνει δεξί και ποιο αριστερό, το αποφασίζει το σώμα σου. Ή μάλλον, το πόδι σου. Με τον πόνο, την πίεση, το ζέσταμα, τα σπασίματα, τη σιωπηλή εκείνη διαδικασία που οι χορευτές λένε “breaking in”.
Το “σπάσιμο” του pointe δεν είναι στιγμιαίο. Θυμίζει τελετουργία. Ο χορευτής λυγίζει τη σόλα, χτυπάει το κουτί στο πάτωμα, καίει με σπίρτο το εσωτερικό, τοποθετεί τα δάχτυλα, τεντώνει το τόξο. Κι όλα αυτά για να το υποτάξει. Να το φέρει στα μέτρα του. Γιατί στην αρχή, το pointe δεν συγχωρεί τίποτα. Είναι σκληρό, σιωπηλό, ξένο.
Μόνο όταν το φορέσεις αρκετά, όταν το στρίψεις, όταν σε κόψει, σε γδάρει, σε κάνει να ματώσεις, τότε μόνο γίνεται δικό σου. Σου δείχνει ποιο πάει δεξιά και ποιο αριστερά. Δεν το γράφει πουθενά. Δεν το μαθαίνεις από το κουτί. Το μαθαίνεις με τα πόδια σου.
Κάθε χορευτής έχει τα δικά του σημάδια. Μια γρατζουνιά εδώ, ένα στρώσιμο εκεί. Όλα αυτά τα ίχνη χαράζουν την ταυτότητα του κάθε παπουτσιού. Όταν τα φορέσεις, ξέρεις αμέσως ποιο είναι ποιο. Είναι κάτι που μόνο το σώμα θυμάται. Και το μπαλέτο, όσο και αν φαίνεται τέχνη του μυαλού και του βλέμματος, είναι πάνω απ’ όλα τέχνη του σώματος.
Ίσως αυτός είναι και ο πιο όμορφος συμβολισμός: τα pointe δεν σου ανήκουν στην αρχή. Δεν είναι δικά σου. Δεν έχουν σχήμα, δεν έχουν πλευρά, δεν έχουν ψυχή. Εσύ τους τη δίνεις. Με κάθε βήμα, κάθε φορά που πατάς πάνω τους μέχρι να γίνουν προέκταση του εαυτού σου.
Γι’ αυτό δεν υπάρχουν έτοιμα δεξιά και αριστερά στο μπαλέτο. Όλα αποκτώνται. Ακόμα κι αυτά που φοράς στα πόδια.
