Μυστήριο με τη ρώσικη καμπάνα που συνδέεται με το Ναυαρίνο

Σε μια χώρα που πολλές φορές μοιάζει να μην ξέρει ούτε τι κατέχει, ούτε τι οφείλει να προστατεύσει, έρχεται ακόμα ένα περιστατικό να μας θυμίσει πόσο εύκολα η ιστορική μνήμη μπορεί να γίνει αντικείμενο εγκατάλειψης, αδιαφορίας ή και κλοπής.

Ο λόγος για τη ρωσική καμπάνα που συνδέεται με τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου και η οποία έχει εξαφανιστεί από τον Ιερό Ναό Κοιμήσεως του Σωτήρος στο Νιόκαστρο. Δεν μιλάμε για ένα απλό αντικείμενο. Μιλάμε για ένα κειμήλιο με βαρύ ιστορικό αποτύπωμα, που παραπέμπει σε μία από τις καθοριστικότερες στιγμές για τη γέννηση του νεότερου ελληνικού κράτους.

Η καμπάνα, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, είχε προέλθει από ρωσική ναυαρχίδα και είχε δωρηθεί από φιλέλληνες Ρώσους, ώστε να θυμίζει τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου. Ένα αντικείμενο που δεν είχε μόνο μεταλλική υπόσταση, αλλά συμβολική αξία. Κουβαλούσε μέσα του τη μνήμη μιας εποχής όπου η Ελλάδα πάλευε να σταθεί ως ελεύθερο κράτος και οι μεγάλες ναυτικές δυνάμεις έπαιζαν καθοριστικό ρόλο στην πορεία της Ιστορίας.

Κι όμως, αυτή η καμπάνα σήμερα δεν βρίσκεται στη θέση της.

Το γεγονός έγινε αντιληπτό όταν ο εφημέριος του ναού πήγε να ανοίξει τον χώρο και διαπίστωσε ότι το κειμήλιο είχε χαθεί. Η τελευταία φορά που φαίνεται να είχε εντοπιστεί στη θέση του ήταν στις 29 Μαΐου. Από τότε μέχρι τη νέα επίσκεψη στον ναό, η καμπάνα εξαφανίστηκε.

Το βασικό ενδεχόμενο που εξετάζεται είναι αυτό της κλοπής. Υπάρχει βέβαια και το σενάριο να αφαιρέθηκε για λόγους συντήρησης, καθώς πρόκειται για παλαιό αντικείμενο. Όμως όταν ένα τέτοιο κειμήλιο λείπει χωρίς να υπάρχει ξεκάθαρη και άμεση εξήγηση, τότε το ερώτημα γίνεται βαρύ: ποιος πήρε την καμπάνα και γιατί;

Το ακόμα πιο ανησυχητικό είναι ότι η εξαφάνιση έγινε μέσα από έναν διατηρητέο ναό, έναν χώρο που δεν λειτουργεί καθημερινά, αλλά ανοίγει ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Δηλαδή ένα σημείο με ιστορική σημασία, αλλά προφανώς όχι με την επιτήρηση που θα άρμοζε σε έναν χώρο όπου φυλάσσονται τέτοια αντικείμενα.

Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο πρόβλημα. Διότι τα εθνικά κειμήλια δεν χάνονται μόνο όταν κάποιος τα κλέβει. Χάνονται πρώτα όταν τα αντιμετωπίζουμε σαν απλά διακοσμητικά. Όταν δεν υπάρχουν επαρκείς έλεγχοι, όταν η φύλαξη μοιάζει τυπική, όταν η ιστορική αξία αφήνεται στην τύχη της.

Η καμπάνα του Ναυαρίνου δεν είναι ένα παλιό μέταλλο που μπορεί να αντικατασταθεί. Είναι μάρτυρας μιας κρίσιμης σελίδας της ελληνικής ιστορίας. Και όταν ένας τέτοιος μάρτυρας εξαφανίζεται, δεν αρκεί ένα «άντε να τη βρούμε». Χρειάζεται άμεση κινητοποίηση, σοβαρή έρευνα και απάντηση.

Γιατί αν δεν μπορούμε να προστατεύσουμε ούτε τα κειμήλια που συνδέονται με τη σύσταση του ελληνικού κράτους, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο αστυνομικό. Είναι βαθιά πολιτισμικό. Είναι η ίδια εκείνη αδιαφορία που αφήνει την Ιστορία να σκουριάζει, μέχρι κάποια στιγμή να χαθεί από τη θέση της και να αναρωτιόμαστε όλοι εκ των υστέρων πώς έγινε.

Το ζητούμενο πλέον είναι απλό και επείγον: να εντοπιστεί η καμπάνα, να ξεκαθαριστεί αν πρόκειται για κλοπή ή για αυθαίρετη μετακίνηση και να υπάρξει πραγματική προστασία των ιστορικών κειμηλίων. Διότι η μνήμη ενός έθνους δεν φυλάσσεται με ευχές. Φυλάσσεται με ευθύνη.