30.000 λιγότερα πρωτάκια: Η Ελλάδα αδειάζει εκεί όπου κάποτε μεγάλωνε
Ένα σχολείο που κατεβάζει ρολά δεν χάνει μόνο μαθητές. Χάνει το χωριό ένα κομμάτι από το μέλλον του. Και όταν αυτό επαναλαμβάνεται από την Ευρυτανία μέχρι τη Μακεδονία και το Βόρειο Αιγαίο, το δημογραφικό παύει να είναι πίνακας της ΕΛΣΤΑΤ και γίνεται γεωγραφία εγκατάλειψης.
Η Σοφία Ζαχαράκη αποκάλυψε ότι από το 2016 έως το 2026 η Α’ Δημοτικού έχασε περίπου 30.000 παιδιά. Η άλλη εικόνα είναι ακόμη σκληρότερη: το 2000 γεννήθηκαν στην Ελλάδα 103.274 παιδιά. Το 2024 μόλις 68.467, ενώ οι θάνατοι έφτασαν τους 126.916. Μέσα σε μία χρονιά, δηλαδή, το φυσικό ισοζύγιο βρέθηκε στο -58.449.
Η Ελλάδα αδειάζει εκεί όπου κάποτε μεγάλωνε
Κάπου εδώ αποκτά άλλη σημασία και η ιστορία της Φουρνάς. Το 2024 μια οικογένεια με έξι παιδιά εγκαταστάθηκε στο χωριό, ανταποκρινόμενη στην προσπάθεια κατοίκων να κρατήσουν ζωντανό το σχολείο. Αργότερα άνοιξε εκεί ακόμη και κατάστημα, το πρώτο νέο κατάστημα του χωριού μετά από χρόνια. Τώρα η οικογένεια αποχωρεί από τη Φουρνά.
Η αναχώρησή της δεν ακυρώνει την προσπάθεια. Αποκαλύπτει όμως πόσο εύθραυστο είναι ένα σχέδιο «αναγέννησης» όταν στηρίζεται στον ηρωισμό μερικών οικογενειών.
Για να επιστρέψει ζωή στην περιφέρεια δεν αρκεί ένα σπίτι, μια επιδότηση ή μια συγκινητική πρόσκληση. Χρειάζονται σταθερές δουλειές, γιατρός κοντά, παιδικός σταθμός, σχολείο που ξέρεις ότι θα υπάρχει και σε πέντε χρόνια, δρόμοι, συγκοινωνίες, γρήγορο διαδίκτυο και πραγματική δυνατότητα να μεγαλώσεις οικογένεια χωρίς να αισθάνεσαι ότι τιμωρείσαι οικονομικά επειδή έκανες παιδιά.
Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο δύσκολο: ακόμη κι αν αύριο αυξάνονταν θεαματικά οι γεννήσεις, αυτά τα παιδιά θα έμπαιναν στην αγορά εργασίας μετά από περίπου δύο δεκαετίες. Το ασφαλιστικό, η παραγωγή και η περιφέρεια χρειάζονται λύσεις τώρα. Επαναπατρισμός νέων Ελλήνων, αποκέντρωση θέσεων εργασίας και οικογενειακή πολιτική δεν μπορούν πλέον να λειτουργούν ως ξεχωριστά κεφάλαια.
Το δημογραφικό δεν θα λυθεί με περισσότερα συνθήματα υπέρ της οικογένειας. Θα αρχίσει να λύνεται όταν η Ελλάδα ξαναγίνει χώρα στην οποία ένας νέος άνθρωπος μπορεί να φανταστεί τη ζωή του μετά τα 30 χωρίς να χρειάζεται πρώτα να φύγει από αυτήν.
